فهرست مطالب
Toggleدر بسیاری از مسائل روزمره، گاهی اوقات با تعداد زیادی داده یا عدد مواجه میشویم که بررسی تکتک آنها علاوهبر وقتگیر بودن برایمان دشوارخواهد بود. در اینگونه مواقع، با استفاده از یک مفهوم ریاضی بهنام میانگین میتوان این مشکل را برطرف کرد. درواقع، میانگین نماینده مجموعه بزرگی از اعداد است. در این مقاله از مدارس سلام علاوهبر تعریف میانگین، روش محاسبه آن را با حل چند نمونه سوال آموزش خواهیم داد. اگر میخواهید بدانید میانگین چیست و چه کاربردی دارد، با ادامه این مطلب همراه باشید.
میانگین چیست؟
میانگین به معنای متوسط یا حد وسط یک چیز است. میانگین یک مفهوم ریاضی است که با استفاده از آن میتوان مجموعه بزرگی از اعداد را با یک عدد نمایش داد. برای مثال، زمانی که نیاز داریم عملکرد کل دانشآموزان یک کلاس را در یک درس خاص بسنجیم، بهجای بررسی عملکرد تکتک دانشآموزان که کاری وقتگیر است و ممکن است اطلاعات درستی هم به ما ندهد از میانگین نمرات آنها استفاده میکنیم.
خوب است بدانید که گاهی اوقات به میانگین، متوسط یا معدل هم گفته میشود.
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
کاربرد میانگین
در بخش قبل، نمونهای از کاربرد میانگین یعنی میانگین گرفتن از نمرات دانشآموزان در یک درس را بیان کردیم. این مثال، نمونه رایج کاربرد میانگین در زندگی روزمره است که همه ما در دوران تحصیل با آن سروکار داریم. البته، نمونههای بسیار دیگری هم از کاربرد این مفهوم ریاضی میتوان نام برد. مثلا زمانی که میخواهند دمای یک شهر را در طول یک فصل نشان دهند، از مقدار دمای هرروز آن شهر در طول سه ماه میانگین گرفته میشود. این کار، تصمیمگیری درمورد دمای آن شهر را بسیار راحتتر میکند تا اینکه دمای ۹۰ روز آن شهر را تک تک بررسی کنند.
میانگین قد دانشآموزان یک کلاس، میانگین درآمد سالانه یک شخص و میانگین مطالعه یا میانگین ورزش روزانه و هفتگی همگی نمونههایی از کاربرد میانگین هستند. احتمالا با خود میگویید استفاده از میانگین چه کمکی میتواند به ما بکند. بگذارید یا یک مثال این موضوع را توضیح دهیم. فرض کنید میخواهید بدانید در هفته یا در ماه چه مقدار پول پسانداز کردهاید و درمقایسه با ماه قبل پساندازتان بیشتر شده است یا کمتر.

واضح است که بررسی تمام پساندازهای روزانه شما نمیتواند اطلاعات درستی درمورد افزایش یا کاهش میزان پساندازتان به شما بدهد. در اینجا میانگین گرفتن میتواند به شما کمک کند. درواقع، شما با میانگین گرفتن از مقدار پسانداز هفتگی یا ماهانه خود مجموعهای از اعداد پراکنده را به یک عدد واحد تبدیل میکنید و میتوانید با استفاده از آن، از میزان افزایش یا کاهش مقدار پساندازتان آگاهی پیدا کنید و برنامهریزی بهتری برای آن داشته باشید.
اگر بهعنوان یک دانشآموز قصد دارید برنامهریزی مالی مناسبی برای هزینههای خود داشته باشید، پیشنهاد میکنیم سری به مقاله جدول بودجه بزنید. در آنجا روشهای کاربردی و مفیدی برای مدیریت مالی ارائه کردهایم.
پیشنهاد مطالعه: نسبت های مساوی را چگونه به دست آوریم؟
فرمول میانگین
فرمول میانگین برای یک مجموعه داده یا مشاهدات معین برابر است با مجموع دادهها یا مشاهدات تقسیم بر تعداد آنها. بهطور کلی، میتوان گفت میانگین چند عدد برابر با مجموع کل اعداد تقسیم بر تعداد اعداد است و فرمول آن بهصورت زیر نوشته میشود:
تعداد اعداد یا مشاهدات ÷ مجموع اعداد یا مشاهدات = میانگین
برای درک بهتر مفهوم میانگین به تصویر زیر نگاه کنید. سمت چپ تصویر، سه دسته سیب به تعداد ۶، ۱۱ و ۷ را نشان میدهد. اگر بخواهیم میانگین این سه دسته سیب را بهدست آوریم باید ابتدا تعداد سیبهای هر دسته را بهصورت زیر با هم جمع کنیم تا تعداد کل سیبها بهدست آید:
۲۴ = ۷ + ۱۱+ ۶ = مجموع سیبها
سپس مقدار حاصل را بر تعداد دستههای سیب یعنی ۳ تقسیم میکنیم:
۸ = ۳ ÷ ۲۴
پس میانگین تعداد سیبها در هر ستون برابر با ۸ است. همانطور که در تصویر زیر هم میبینید، مجموع سیبها در دستههای ۸ تایی برابر با مجموع سیبها در دستههای ۶، ۱۱ و ۷ تایی است. درواقع، ما با میانگین گرفتن از سه دسته سیب، تعداد کل سیبها را در سه دسته برابر تقسیم کردهایم.
اگر میخواهید روشهای صحیح درصد گیری با ماشین حساب را یاد بگیرید و برای محاسبه درصد تخفیف از آن استفاده کنید، اینجا را بخوانید.

محاسبات مربوط به میانگین را میتوان بهطور خلاصهتر و بهصورت کسری هم نوشت:

در این صورت، میانگین تعداد سیبها بهصورت زیر محاسبه خواهد شد:
انواع میانگین
میانگین انواع مختلفی دارد که هرکدام کاربردهای خاص خود را دارند. در ادامه انواع میانگین را بررسی میکنیم که شامل موارد زیر هستند:
- میانگین حسابی
- میانگین هندسی
- میانگین وزنی
- میانگین متحرک
- میانگین نمونهای
- میانگین حجمی
- میانگین زمانی
میانگین حسابی
میانگین حسابی یکی از ساده ترین و پرکاربردترین انواع میانگینها می باشد که شامل مجموع یک گروه از اعداد و سپس تقسیم آن بر تعداد اعداد میباشد.
میانگین هندسی
میانگین هندسی یکی دیگر از انواع میانگینها است که معمولا برای محاسبه متوسط نرخ رشد، مانند رشد جمعیت یا درصد سود در چند دوره زمانی استفاده میشود. همچنین در مواردی که تغییرات دادهها به صورت ضریبی یا چندبرابری است، میانگین هندسی کاربرد دارد.
میانگین وزنی
میانگین وزنی نوعی میانگین است که در آن به هر داده بر اساس اهمیت یا فراوانیاش، یک وزن اختصاص داده میشود و بهجای در نظر گرفتن برابر همه دادهها، دادههای با وزن بیشتر تاثیر بیشتری در نتیجهی نهایی دارند. این موضوع در خود مجموعه دادهها تغییری ایجاد نمیکند.
در میانگین وزنی ابتدا هر عدد در وزن مربوط به خودش ضرب میشود، سپس مجموع این حاصلضربها بر مجموع وزنها تقسیم میگردد؛ به این ترتیب دادههایی که مهمتر هستند یا بیشتر تکرار شدهاند، سهم بیشتری در محاسبه میانگین خواهند داشت.
میانگین متحرک
میانگین متحرک نوعی میانگین است که برای تحلیل تغییرات دادهها در طول زمان استفاده میشود و با کاهش نوسانات کوتاهمدت، روند کلی دادهها را بهتر نشان میدهد.
در این روش، میانگین مقادیر در یک بازه زمانی مشخص محاسبه میشود و با ورود دادههای جدید بازه زمانی به جلو حرکت میکند.
میانگین نمونهای
میانگین نمونهای میانگینی است که از یک نمونه از دادهها محاسبه میشود و برای برآورد میانگین کل جامعه آماری به کار میرود. این میانگین از مجموع مقادیر نمونه بهدست آمده و بر تعداد دادههای نمونه تقسیم میشود.
میانگین حجمی
میانگین حجمی میانگینی است که بر اساس حجم دادهها یا معاملات محاسبه میشود و نقش هر مقدار به اندازه حجم آن در نتیجه نهایی تاثیر دارد. در این روش، به مقادیر با توجه به حجم مربوط به آنها وزن داده میشود تا میانگین دقیقتری به دست آید.
میانگین زمانی
میانگین زمانی میانگین مقادیر یک متغیر در طول یک بازه زمانی مشخص است. این میانگین از مجموع مقادیر در طول زمان به دست میآید و بر تعداد مشاهدات در آن دوره تقسیم میشود.
میانگین اعداد صحیح
در مقاله اعداد صحیح چه اعدادی هستند گفتیم که اعداد صحیح شامل اعداد مثبت، منفی و صفر هستند که بخش اعشاری و کسری ندارند. همچنین در آنجا روش جمع و تفریق این اعداد را با مثال توضیح دادیم. در ادامه برای آموزش میانگین اعداد صحیح یک مثال با هم حل میکنیم تا با روش و فرمول میانگین اعداد صحیح آشنا شوید.
فرض کنید میخواهیم میانگین اعداد ۴، ۷-، ۱۶، ۵- و ۳- را بهدست آوریم. برای محاسبه میانگین اعداد دادهشده، ابتدا آنها را با هم جمع میکنیم. توجه داشته باشید زمانی که چند عدد صحیح را با هم جمع میکنید، برای اینکه کمتر دچار اشتباه شوید اعداد مثبت را با هم و اعداد منفی را با هم بهطور جداگانه جمع کنید. سپس، علامت مثبت یا منفی را کنار آنها قرار دهید و جواب نهایی جمع موردنظر را بهدست آورید. حاصلجمع اعداد دادهشده برابر است با:
۵ = ۲۰-۱۵ = (۱۵-) +۲۰ = (۳-) + (۵-) + ۱۶ + (۷-) + ۴
تعداد اعداد ۵ است. پس در این مرحله باید پاسخ بهدستآمده را بر تعداد اعداد یعنی ۵ تقسیم کنیم.
۱ = ۵ ÷ ۵ = میانگین
مقدار میانگین اعداد بالا برابر با یک است.
میتوانیم میانگین اعداد موردنظر را بهطور خلاصه بهصورت زیر محاسبه کنیم:
پیشنهاد مطالعه: اعداد اعشاری و عملیات ریاضی در آن ها
روش سریع محاسبه میانگین
گاهی اوقات ممکن است اعداد دادهشده برای میانگین گرفتن تکرقمی نباشند و با اعداد بزرگتری مواجه باشیم. جمع بستن و درنتیجه میانگینگیری چنین اعدادی میتواند دشوار و وقتگیر باشد. برای حل این مشکل، میتوان از روش سریعتر و راحتتری استفاده کرد. در ادامه با یک مثال، این روش را توضیح میدهیم.
اعداد ۱۳، ۱۱، ۱۴، ۱۶، ۱۷، ۱۶، ۱۵، ۱۴ را در نظر بگیرید. اگر بخواهیم میانگین این اعداد را سریع محاسبه کنیم طبق گامهای زیر عمل میکنیم:
گام اول: ابتدا خودمان حدس میزنیم که میانگین این اعداد چیست. توجه داشته باشید که عدد حدسی شما برای میانگین باید معقول باشد و از اعدادی که داده شده است، خیلی بزرگتر یا کوچکتر نباشد. مثلا در اینجا نمیتوانیم عدد ۹ یا ۲۰ را بهعنوان میانگین حدسی در نظر بگیریم زیرا در محدوده اعداد موردنظر قرار ندارند و غیرمعقول به نظر میرسند. بنابراین فرض میکنیم میانگین اعداد ۱۶ باشد.
گام دوم: در این مرحله میانگین حدسی خود یعنی ۱۶ را از تمام اعداد دادهشده کم میکنیم.
۱- = ۱۵-۱۶ ۰ = ۱۶-۱۶ ۳- = ۱۳-۱۶
۲- = ۱۴-۱۶ ۱ = ۱۷-۱۶ ۵- = ۱۱-۱۶
۰ = ۱۶-۱۶ ۲- = ۱۴-۱۶
گام سوم: در مرحله سوم حاصل تفریقهای بالا را با هم جمع میزنیم و بر تعداد اعداد یعنی ۸ تقسیم میکنیم.
– ۳- ۵ – ۲ + ۰ + ۱ + ۰ -۱-۲ = -۱۲
اگر پاسخ بهدستآمده مانند همین مثالی که زدیم منفی باشد، یعنی عددی که حدس زدهایم، مقدارش بیشتر از مقدار میانگین واقعی بوده است، اما اگر جواب مثبت باشد، یعنی میانگین حدسی مقدارش کمتر از مقدار میانگین واقعی است. در مثالی که حل کردهایم عدد ۱/۵- بهدست آمده است. این پاسخ نشان میدهد که میانگین حدسی ما یعنی ۱۶ از میانگین واقعی ۱/۵ واحد بیشتر است. پس باید ۱/۵ را از ۱۶ کم کنیم تا مقدار میانگین واقعی یعنی ۱۴/۵ بهدست آید. در ادامه یک مثال دیگر حل میکنیم تا این روش بیشتر برایتان جا بیفتد.
مثال: میانگین اعداد ۲۰، ۲۲، ۲۵، ۲۳، ۲۰، ۲۵ را تعیین کنید.
جواب: با توجه به توضیحاتی که دادیم، ابتدا مقدار میانگین این اعداد را خودمان حدس میزنیم. فرض کنید عدد حدسی ما ۲۲ است. عدد ۲۲ را از اعداد دادهشده کم میکنیم.
۳ = ۲۵-۲۲ ۰ = ۲۲-۲۲ ۲- = ۲۰-۲۲
۳ = ۲۵-۲۲ ۲- = ۲۰-۲۲ ۱ = ۲۳-۲۲
حاصل تفریقها را با هم جمع کرده و بر تعداد اعداد یعنی ۶ تقسیم میکنیم.
-۲+۰+۳+۱-۲+۳=۳
همانطور که میبینید، مقدار حاصل برابر با ۰/۵ است و عدد بهدستآمده یک عدد مثبت است. پس باید طبق توضیحاتی که دادیم مقدار ۰/۵ را به میانگین حدسی یعنی ۲۲ اضافه کنیم تا مقدار میانگین واقعی مشخص شود. بنابراین، مقدار میانگین واقعی برابر با ۲۲/۵ خواهد بود.
نمونه سوال میانگین با جواب
در این قسمت، برای درک بهتر مبحث میانگین به حل چند نمونه سوال میپردازیم.
سوال ۱: میانگین اعداد زیر را بهصورت کسری بهدست آورید.
جواب: ابتدا دو عدد کسری را با هم جمع میزنیم. سپس، مقدار حاصل را بر تعداد دادهها یعنی ۲ تقسیم میکنیم.
سوال ۲: اعداد زیر، دمای یک شهر را در طول یک هفته نشان میدهند. میانگین دمای این شهر در این هفته چند درجه بوده است؟
۱-، ۰/۵-، ۱/۵، ۲، ۱، ۱/۵، ۰/۵
جواب: برای محاسبه میانگین دما مقدار دماها را با هم جمع کرده و بر تعداد آنها یعنی ۷ تقسیم میکنیم.
میانگین دما تقریبا ۰/۷ درجه است.
سوال ۳: نمرات دانشآموزان یک کلاس در درس ریاضی بهصورت زیر است. میانگین نمرات این دانشآموزان چقدر است؟
| تعداد دانشآموز | ۳ | ۳ | ۵ | ۲ | ۵ | ۲ |
| نمره | ۲۰ | ۱۷ | ۱۹ | ۱۸/۵ | ۱۶ | ۱۵/۵ |
جواب: فرمول محاسبه میانگین نمرات این کلاس بهصورت زیر نوشته میشود:
تعداد دانشآموزان ÷ مجموع نمرات = میانگین نمرات
ابتدا مجموع نمرات را محاسبه میکنیم. خواهیم داشت:
حالا میانگین نمرات برابر است با:
طبق جدول، تعداد دانشآموزان یا بهعبارتی تعداد نمرهها ۲۰ است. بنابراین مقدار میانگین نمرات دانشآموزان بهصورت زیر محاسبه خواهد شد:
۱۷/۷ =۲۰ ÷ ۳۵۴ = میانگین نمرات
پس میانگین نمرات دانشآموزان در درس ریاضی ۱۷/۷ است.
سؤال ۴: نرگس بههمراه دوستش آیدا با هم قرار گذاشتهاند که ساعاتی از هفته را به مطالعه کتابهای غیردرسی اختصاص دهند و تعداد صفحاتی را که در طول هفته مطالعه میکنند، یادداشت کنند. تعداد صفحاتی که هر دوی آنها طی یک ماه مطالعه کردهاند، در جدول زیر نشان داده شده است. میانگین مطالعه هفتگی نرگس و آیدا در طول یک ماه چند صفحه است؟
| هفتهها | تعداد صفحات نرگس | تعداد صفحات آیدا |
| هفته اول | ۱۲۳ | ۱۱۸ |
| هفته دوم | ۱۳۷ | ۱۲۹ |
| هفته سوم | ۱۱۹ | ۱۲۴ |
| هفته چهارم | ۱۲۸ | ۱۳۰ |
جواب: برای یافتن میانگین تعداد صفحات مطالعهشده توسط آیدا و نرگس، ابتدا باید تعداد کل صفحاتی را که هر یک از آنها در طول یک ماه مطالعه کردهاند، بهدست آوریم. بنابراین، خواهیم داشت:
تعداد صفحات نرگس برابر است با:
۱۲۳+۱۳۷+۱۱۹+۱۲۸=۵۰۷
تعداد صفحات آیدا برابر است با:
۱۸۸+۱۲۹+۱۲۴+۱۳۰
در گام بعدی، مجموع صفحات آیدا و نرگس را بر تعداد دادهها (هفتهها) یعنی ۴ تقسیم میکنیم تا میانگین مطالعه هفتگی هر کدام در طول یک ماه بهدست آید.
میانگین مطالعه نرگس برابر است با:
میانگین مطالعه آیدا برابر است با:
با توجه به جوابهای بهدستآمده میتوان گفت که میانگین مطالعه هفتگی نرگس اتدکی بیشتر از آیدا است.
خطای معیار میانگین و توزیع نرمال
خطای معیار میانگین (خطای استاندارد) به ما کمک میکند بفهمیم میانگین یک گروه کوچک (نمونه) چقدر به میانگین گروه بزرگتر (جمعیت) نزدیک است. اگر این عدد کوچک باشد، یعنی میانگین نمونه ما نمایندهی خوبی برای میانگین کل است.
توزیع نرمال (توزیع گاوسی) شکل رایجی از پراکندگی دادهها است. توزیع نرمال نشاندهنده این است که بیشتر دادهها اطراف میانگین جمع شدهاند و هرچه از میانگین دورتر شویم، تعداد دادهها کمتر میشود.
برای یادگیری بهتر مفهوم توزیع نرمال و خطای معیار میانگین فرض کنید میانگین قد ۵ دانشآموز در یک کلاس، ۱۶۰ سانتیمتر باشد. اگر خطای معیار میانگین، ۲ سانتیمتر باشد با اطمینان بالایی میتوانیم بگوییم میانگین قد کل دانشآموزان مدرسه بین ۱۵۸ تا ۱۶۲ سانتیمتر قرار دارد.
تفاوت میانگین و میانه چیست؟
میانگین و میانه از پرکاربردترین شاخصهای آماری هستند که تفاوتهای مشخصی با یکدیگر دارند.
میانه معمولا برای متغیرهایی استفاده میشود که مرتب کردن آن ها از کوچک به بزرگ امکان پذیر است. برای محاسبه میانه ابتدا باید دادهها را از کوچک به بزرگ مرتب کرد و سپس دادهای را که در مرکز قرار دارد مشخص کرد. یکی از معایب میانه این است که نیمی از اطلاعات را در نظر نمی گیرد. در واقع برای محاسبه میانه ترتیب دادهها و دادهای که در وسط قرار میگیرد مهم است و اعدادی که در چپ و راست میانه قرار می گیرند اهمیتی ندارد.
برای محاسبه میانگین همانطور که در طول مقاله اشاره کردیم باید مقدار نمونهها را با یکدیگر جمع کنید و بر تعداد آنها تقسیم کنید. یکی از معایب میانگین این است که تحت تاثیر دادههای پرت قرار میگیرد. منظور از دادههای پرت دادههایی هستند که خیلی بزرگتر یا خیلی کوچکتر از بقیه دادههای مجموعه هستند و با الگوی کلی دادهها هماهنگ نیستند. این دادهها میتوانند باعث شوند میانگین تغییر زیادی کند و نمایندهی خوبی برای کل دادهها نباشد. برای مثال فرض کنید درآمد ۵ نفر ۵، ۶، ۷، ۶، ۱۰۰ باشد.
عدد ۱۰۰ یک داده پرت است چون خیلی بیشتر از بقیه است. بههمین دلیل در ارائه تجزیه و تحلیلها و گزارشهای آماری ارائه میانگین به تنهایی کافی نیست و میانگین و میانه باید هر دو ارائه شوند.
یکی از تفاوتهای میانه و میانگین این است که از میانگین فقط برای دادههای کمی استفاده میشود و برای دادههای کیفی کاربردی ندارد. در حالیکه میانه علاوه بر دادههای کمی، برای دادههای کیفی ترتیبی نیز قابل استفاده است.
متوسط داده در دبستان (ریاضی پنجم و ششم)
در ریاضی پنجم و ششم دبستان، دانشآموزان با مفهوم متوسط داده آشنا میشوند. برای محاسبهی متوسط داده یا میانگین در دبستان، ابتدا همهی عددها را با هم جمع کرده و سپس حاصل را بر تعداد دادهها تقسیم میکنیم. یادگیری میانگین چیست در ریاضی پنجم و میانگین چیست ششم دبستان به دانشآموزان کمک میکند وضعیت کلی یک مجموعه عددی را بهتر درک کنند.
میانگین در ابزارها و کاربردهای تخصصی
از میانگین در ابزارهای مختلفی مانند نرمافزارهای آماری، اکسل، تحلیلهای مالی، علم داده و پژوهشهای فیزیک استفاده میشود. به کمک میانگین میتوان روند کلی دادهها را بهتر درک کرد و تصمیمگیری دقیقتری در حوزههای مختلف انجام داد.
میانگین در اکسل چیست؟
یکی از کاربردهای مهم میانگین در نرمافزار اکسل است که برای تحلیل و بررسی دادههای عددی استفاده میشود. در اکسل میتوان بهراحتی میانگین یک ستون از اعداد، میانگین نمرات، میانگین هندسی، میانگین شرطی و حتی میانگین دادههای مربوط به تاریخ را با استفاده از فرمولهای مختلف محاسبه کرد.
میانگین در آمار چیست؟
در آمار، میانگین مقداری است که بهعنوان نمایندهای از مجموعهای از دادهها در نظر گرفته میشود. میانگین در آمار اگر به جای تمام دادهها ارائه شود، تغییری در مجموع کلی دادهها ایجاد نخواهد کرد.
میانگین در فیزیک چیست؟
میانگین در فیزیک برای به دست آوردن مقدار متوسط یک متغیر در میان مجموعهای از دادهها استفاده میشود. در فیزیک معمولا از میانگین برای محاسبه مقادیری مانند سرعت متوسط، دما یا نتایج چندین اندازهگیری استفاده میشود تا خطاهای احتمالی کاهش یابد.
سخن پایانی
در این مقاله به تعریف میانگین در ریاضی پرداختیم و گفتیم که میانگین یک عدد واحد برای نمایش مجموعهای از اعداد و دادههاست. میانگین گرفتن از اعداد علاوهبر اینکه به درک بهتر ما از دادهها کمک میکند، اطلاعات مفیدی نیز در اختیار ما قرار خواهد داد. میانگین چند داده از تقسیم مجموع دادهها بر تعداد دادهها بهدست میآید. البته، روش سریعتری هم برای محاسبه میانگین وجود دارد که معمولاً برای اعداد بزرگ کاربردیتر است و در این آموزش مفصل درمورد آن صحبت کردیم. البته، توجه داشته باشید که حل کردن تمرینهای بیشتر در این زمینه میتواند تسلط شما را در میانگین گرفتن بیشتر کند.
سوالات متداول
- میانگین در ریاضی یعنی چه؟
میانگین در ریاضی به معنای متوسط یا حد وسط چیزی است که گاهی اوقات به آن معدل هم میگویند. - میانگین چند داده را چه میگویند؟
میانگین چند داده را متوسط آن دادهها میگویند. - فرمول محاسبه میانگین چیست؟
فرمول میانگین برابر است با مجموع دادهها تقسیم بر تعداد دادهها.