از آنجایی که در حال حاضر بسیاری از رشتههای پرطرفدار و پردرآمد مانند رشته دندانپزشکی، پزشکی و داروسازی، رشتههای پیراپزشکی و مهندسی نیز در دانشگاه آزاد ارائه میشوند، انتخاب بین دانشگاههای مختلف یکی از سردرگمیهای اغلب داوطلبان کنکور است. تعدادی از داوطلبان نمیدانند که یک سال پشت کنکور بمانند یا با انتخاب دانشگاه آزاد تحصیل در رشته مورد خود را آغاز کنند. یا تردید دارند که در دانشگاه آزاد شهر محل زندگی خود بمانند یا در دانشگاه دولتی شهر دیگری ادامه تحصیل بدهند. علت اغلب این دودلیها این است که فرق دانشگاه آزاد و دولتی در چیست و میزان اعتبار مدرک دانشگاه آزاد برای بازار کار چقدر است. در این مطلب نگاهی به تفاوت میان دانشگاه آزاد و دولتی و اعتبار مدرک هر کدام میاندازیم تا بتوانید با اطمینان خاطر بیشتری یک انتخاب صحیح داشته باشید.
فرق بین مدرک دانشگاه آزاد و دولتی
تصور کنید در شرایطی که مقطع تحصیلی و رشته مشابه باشد، فردی که در دانشگاه آزاد درس خوانده اولویت قرار میگیرد یا فردی که مهارت، تجربه و توانمندیهای فردی بالاتری دارد؟ فرق بین مدرک دانشگاه آزاد و دولتی در چیست و چگونه میتوانیم یک انتخاب درست داشته باشیم؟ در پاسخ به این سوالات جدول تفاوتهای دانشگاه آزاد و سراسری به شرح زیر است:
| تفاوت | دانشگاه آزاد | دانشگاه سراسری |
| نظارت و اعتبار مدرک | زیر نظر وزارت علوم، مدارک معتبر | زیر نظر وزارت علوم، مدارک معتبر |
| شهریه | بیشتر از دانشگاههای سراسری شبانه | معمولاً کمتر از دانشگاه آزاد |
| سختگیری در حضور و کلاسها | کمتر از دانشگاه سراسری | بالا و با اهمیت |
| رشتهها و ظرفیت پذیرش | تمامی رشتهها ارائه میشود؛ ظرفیت و تنوع بیشتر | تمامی رشتهها ارائه میشود؛ ظرفیت محدودتر |
| رشتههای علوم پزشکی و پیراپزشکی | ارائه میشود | ارائه میشود |
| رشتههای علوم انسانی، ریاضی، زبان، هنر و فنی مهندسی | ارائه میشود | ارائه میشود |
| پذیرش (با کنکور، بدون کنکور) | پذیرش با کنکور و بدون کنکور | پذیرش با کنکور |
| کیفیت آموزش | میانگین سطح علمی پایینتر از دانشگاههای سراسری | سطح علمی بالاتر |
| مهاجرت | برای رشتههای رقابتی نیاز به داشتن رزومه قوی، نمره زبان بالا و مقالههای علمی | پذیرش راحتتر |
نظارت و اعتبار مدرک
دانشگاه آزاد و دانشگاه سراسری هر دو زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری فعالیت میکنند و مدرک هر دو دارای اعتبار است. تفاوت اصلی این دو دانشگاه در اعتبار رسمی مدرک آنها نبوده و بیشتر در تجربه آموزشی و اعتبار اجتماعی دانشگاهها است.
شهریه
دانشگاه سراسری در نوبت روزانه شهریه دریافت نمیکند و در نوبت شبانه شهریهای نسبتا پایینتر از دانشگاه آزاد دارد که این موضوع به دلیل ظرفیت پذیرش محدود دانشجویان و تامین بودجه از سوی دولت است اما شهریه دانشگاه آزاد معمولا بالاتر از دانشگاه سراسری بوده و این موضوع به دلیل منابع مالی مستقل دانشگاه آزاد و تعداد بالای دانشجویان آن است.
سختگیری در حضور و کلاسها
در دانشگاههای سراسری به دلیل تاکید بر کیفیت آموزش، حضور در کلاسها و رعایت قوانین آموزشی برای دانشجویان با نظارت و سختگیری بیشتری همراه است. اما در دانشگاه آزاد انعطافپذیری بیشتری در موضوع حضور و غیاب دیده میشود که البته این موضوع میتواند روی کیفیت یادگیری دانشجویان اثر منفی بگذارد.
رشتهها و ظرفیت پذیرش
دانشگاه آزاد ظرفیت پذیرش بالاتری دارد و رشتههای بیشتری ارائه میدهد، بنابراین گزینههای متعددی برای انتخاب رشته وجود دارد. در دانشگاه سراسری ظرفیت پذیرش رشتهها و رشتههای ارائه شده محدود است و رقابت برای ورود به آنها بالاتر است.
رشتههای علوم پزشکی و پیراپزشکی
رشتههای علوم پزشکی و پیراپزشکی در هر دو دانشگاه آزاد و سراسری ارائه میشوند، اما ورود به این رشتهها در دانشگاه سراسری به دلیل محدودیت ظرفیت و رقابت بالا سختتر است. دانشگاه آزاد ظرفیت بیشتری برای پذیرش در این رشتهها فراهم میکند، اما ممکن است سطح علمی و امکانات آن نسبت به دانشگاه سراسری متفاوت باشد.
رشتههای علوم انسانی، ریاضی، زبان، هنر و فنی مهندسی
تمامی رشتههای علوم انسانی، ریاضی، زبان، هنر و فنی مهندسی هم در دانشگاه آزاد و هم در دانشگاه سراسری ارائه میشوند، اما تنوع و تعداد کلاسها در دانشگاه آزاد معمولاً بیشتر است. این موضوع به دانشجویان کمک میکند تا بتوانند رشته مورد علاقه خود را راحتتر انتخاب کنند.
پذیرش با کنکور و بدون کنکور
پذیرش در دانشگاه آزاد هم با کنکور و هم بدون کنکور انجام میشود و به همین دلیل راه ورود به دانشگاه را برای افراد مختلف آسانتر میکند. در مقابل، پذیرش در دانشگاه سراسری عمدتا از طریق کنکور سراسری دانشجو بوده و دلیل ظرفیت محدودتر، رقابت برای ورود به آن بیشتر است.
کیفیت آموزش
کیفیت آموزش در دانشگاه سراسری معمولاً بالاتر از دانشگاه آزاد است و امکانات آموزشی و آزمایشگاهی گستردهتری دارد. دانشگاه آزاد در برخی رشتهها سطح علمی بسیار خوبی دارد، اما میانگین کلی کیفیت آموزش در آن پایینتر از دانشگاه سراسری است.
مهاجرت
فارغالتحصیلان دانشگاه سراسری برای مهاجرت در رشتههای رقابتی معمولاً شانس بیشتری دارند، چون سطح علمی و اعتبار اجتماعی مدرک دانشگاه سراسری بالاتر از دانشگاه آزاد است. برای مهاجرت از دانشگاه آزاد، داشتن رزومه قوی، نمره زبان بالا و مقالات علمی اهمیت بیشتری پیدا میکند.
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
اعتبار مدرک دانشگاه آزاد
موسسات مختلف اعتبار مدارک دانشگاهی را بر اساس فاکتورهای مختلفی مانند نسبت استاد به دانشجو، تعداد رشتههای دانشگاهی ارائه شده، مقاطع ارائه شده و تعداد مقالات منتشر شده سنجیده و اعلام میکنند. به طور کلی این اعتبار ترکیبی از مسائل آموزشی، پژوهشی، شرایط اداری و مالی و سایر امکانات آن است. برخی از دانشگاهها ممکن است فقط به دلیل بالا بودن استانداردها در یکی از این موارد، بسیار شناخته شده و معتبر باشند. بنابراین شاید نتوان صرفا بر اساس خطکشیها و اعتبارسنجیهای موسسات رسمی، درباره ارزش مدرک یک دانشگاه اظهار نظر کرد. در نهایت باید گفت تمام واحدهای دانشگاه آزاد زیر نظر وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بوده و مورد تایید هستند.
اعتبار مدرک رشته های بدون کنکور دانشگاه آزاد
تعدادی از رشتهها در دانشگاه آزاد به صورت بدون کنکور و صرفا بر اساس سوابق تحصیلی پذیرش دارند. با توجه به اینکه این موضوع در مدرک تحصیلی قید نمیشود، مدرک این دورهها هیچ تفاوتی با مدرک دورههای با آزمون دانشگاه آزاد ندارد. برای آشنایی با این گروه از رشتههای دانشگاهی میتوانید به مطلب رشته های بدون کنکور دانشگاه آزاد مراجعه کنید.
اعتبار مدرک دانشگاه آزاد در مقطع کارشناسی
در مقطع کارشناسی از نظر انتخاب داوطلبان، دانشگاه آزاد پس از دوره روزانه دولتی و دوره شبانه دولتی رتبه سوم را دارد. اما برای ادامه تحصیل در دانشگاههای دولتی در مقاطع کارشناسی ارشد و دکترا نیز فارغالتحصیلان دانشگاه آزاد هیچ محدودیتی ندارند و با عنوان دانشگاه فارغالتحصیل شده سنجیده نمیشوند.
اعتبار مدرک دانشگاه آزاد در مقطع دکترا
تفاوت مدرک دانشگاه آزاد اسلامی و دانشگاه های سراسری در مقطع دکترا، امکان اشتغال به عنوان هیئت علمی است. فارغالتحصیلان دانشگاه آزاد فقط امکان هیئت علمی شدن در دانشگاه آزاد را دارند. فارغالتحصیلان دانشگاه دولتی نیز امکان هیئت علمی شدن در دانشگاههای دولتی را دارند. بنابراین در مسیر ادامه تحصیل این نکته را مد نظر داشته باشید.
اعتبار مدرک دانشگاه آزاد در سطح جهانی
در خصوص اعتبار مدرک دانشگاه آزاد در سطح جهانی، باید توجه داشت که معیار اصلی در ارزیابی بینالمللی مدرک، تایید وزارت علوم، رتبه علمی دانشگاه، رزومه فرد، مقالات پژوهشی و مهارتهای تخصصی او است.
یکی از معتبرترین پایگاههای رتبهبندی و ارزیابی موسسات علمی و آموزشی سایمگو نام دارد که در دانشگاهها را در شاخصهای مختلفی مانند شاخص ابداعات، شاخص تحقیقات و شاخص اجتماعی طبقهبندی میکند.رتبه بندی اعتبار مدرک دانشگاه آزاد در سطح جهانی برای واحدهای تهران دانشگاه آزاد و بر اساس این سیستم رتبهبندی به شرح زیر است:
- واحد تهران جنوب در رده ۷۶۶
- واحد تهران شمال در رده ۷۸۰
- واحد تهران مرکزی در رده ۷۸۳
انتخاب بین دانشگاه آزاد و دانشگاه دولتی
گاهی شرایط انتخاب رشته پیچیدهتر از تصور میشود. به طور مثال داوطلب فقط میتواند در دانشگاه آزاد رشته دلخواهش را بخواند اما امکان قبولی در رشتهای دیگر و دانشگاه دولتی را هم دارد. یا بین انتخاب یک رشته در دانشگاه دولتی یک شهر کوچک و دور از محل زندگی و انتخاب همان رشته در دانشگاه آزاد یکی از کلانشهرها دچار تردید میشود. در نتیجه با توجه به اینکه اعتبار مدرک دانشگاهی فقط وابسته به اسم دولتی یا آزاد نیست، باید برای انتخاب به موارد دیگری توجه کرد.
هدف از تحصیل
اولین سوالی که باید قبل از انتخاب دانشگاه از خودتان بپرسید این است که برای چه میخواهم وارد این رشته شوم؟ آیا هدف ادامه تحصیل و رسیدن به مرتبهای خاص است؟ آیا رویای هیئت علمی شدن دارید؟ آیا میخواهید در آینده وارد ارگان دولتی خاصی شوید؟ آیا صرفا به خاطر علاقه یا به خاطر درآمد بالا یک رشته را انتخاب کردهاید؟ آیا بنا بر شرایط شخصی فقط میتوانید در شهر خودتان یا چند شهر خاص درس بخوانید؟ اینکه مشخص کنید چه محدودیتها و اهدافی برای ادامه تحصیل دارید، کمک میکند از سردرگمی خارج شوید.
اعتبار و سابقه اساتید و دانشگاه
گاهی تحصیل در یک واحد دانشگاه آزاد در کلانشهرهایی مثل تهران، نسبت به تحصیل در یک دانشگاه دولتی شهری کوچک، برای آشنایی با بازار کار و امکان اشتغال یا حتی ادامه تحصیل، آشنایی با اساتید برتر و بهرهمندی از امکانات جانبی بیشتر، اولویت دارد.
تفاوت هزینه های دانشگاه آزاد و دولتی
طبیعتا تحصیل در دانشگاه شهر دیگر هزینههای خوابگاه، زندگی و رفت و آمد را به همراه دارد. برخی از دانشجویان هم فقط مایل به اجاره خانه هستند و تمایلی به خوابگاه دانشجویی ندارند که این موضوع هم هزینهها را افزایش میدهد. در نهایت بسته به شیوه زندگی هر فرد، باید هزینههای تحصیل در دانشگاه آزاد و تحصیل در شهر دیگر را با یکدیگر مقایسه کنید.
مقایسه بین بازار کار رشته ها
تحصیل در بعضی رشتههای دانشگاه آزاد مثلا رشته دندانپزشکی، نسبت به داشتن یک مدرک کارشناسی در دانشگاه دولتی، آینده شغلی بهتری دارد. بنابراین یکی دیگر از نکاتی که در انتخاب بین آزاد و دولتی باید مد نظر قرار دهید، آینده شغلی و میزان درآمد رشته قبولی است. خصوصا اگر به هر دلیل نمیخواهید یک سال پشت کنکور بمانید، بهتر است به جای وسواس روی مدرک دانشگاه آزاد یا دولتی، به آینده تحصیلی و کاری که هر رشته برایتان ایجاد میکند فکر کنید.
سخن پایانی
از زمانی که علاوه بر دانشگاههای دولتی، دانشگاه آزاد تاسیس شد، میزان ارزش و اعتبار مدرک آن مورد پرسش بوده است. خصوصا زمانی که تردید یک داوطلب بین انتخاب یک رشته پرطرفدار در دانشگاه آزاد، پشت کنکور ماندن یا رفتن به رشتهای با بازار کار کمتر در دانشگاه دولتی باشد. آزاد یا سراسری بودن دانشگاه به تنهایی تاثیر چندانی در میزان اعتبار مدرک فارغالتحصیلان یا سطح دانش آنها ندارد. در این مورد بهتر است ترکیبی از ارزش و بازار کار رشته مورد نظر، میزان علاقه و استعدادی که در آن دارید، اساتید واحد دانشگاهی مورد نظر، وضعیت ادامه تحصیل و اشتغال فارغالتحصیلان دانشگاه نگاه کنید. از طرفی تنها توصیه مهم برای انتخاب بین دانشگاه آزاد و دولتی این است که به جایت وجه به آزاد یا دولتی، به امکانات شهر مورد نظر نیز توجه کنید. برای آشنایی با دانشگاههای ایران میتوانید سری هم به مطلب معرفی انواع دانشگاه در ایران و دانشگاه های مجازی بزنید و همچنین درباره اینکه رشته مهم است یا دانشگاه؟ بخوانید.
سوالات متداول
- آیا مدرک دانشگاه آزاد معتبر است؟
بله، دانشگاه آزاد یکی از واحدهای دانشگاهی مورد تایید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری است که از نظر ادامه تحصیل، استخدام و اشتغال، تفاوتی بین فارغالتحصیلان ایجاد نمیکند. - مزایای تحصیل در دانشگاه آزاد چیست؟
به دلیل ظرفیتهای بلالای پذیرش در دانشگاه آزاد، بسیاری از علاقهمندان میتوانند بدون نیاز به کسب رتبه پایین، در رشته مورد علاقه خود درس بخوانند. از طرفی در برخی از واحدها امکان تحصیل همزمان در دو رشته وجود دارد. اساتید واحدهای برتر دانشگاه آزاد نیز اغلب به صورت مدعو کار میکنند و از اعضای هیئت علمی دانشگاههای دولتی هستند. - تحصیل در دانشگاه آزاد ارزشش را دارد؟
نباید فراموش کنیم که هدف از تحصیلات دانشگاهی، به دست آوردن مهارت، تجربه و دانش در یک زمینه خاص و مدرک نیز گواهی بر به دست آوردن این موارد است. بنابراین آنچه به یک مدرک دانشگاهی ارزش و اعتبار میدهد، میزان تلاش دانشجو، معدل، پایاننامه و فعال بودن دانشجو در دوران تحصیل است. - فرق بین دانشگاه آزاد و دولتی در چیست؟
تفاوت اصلی دانشگاه آزاد و دولتی معمولا در پذیرش با کنکور و بدون کنکور، شهریه، کیفیت آموزشی، اعتبار مدرک و قابلیت مهاجرت است. که در مقاله به توضیح هر کدام پرداختیم.
