سهمیههای کنکور ۱۴۰۵، یکی از مهمترین بخشهای فرآیند انتخاب رشته است. بر خلاف تصور رایج، سهمیه همیشه به معنای افزایش تراز یا نمره نیست؛ بلکه بخش بزرگی از سهمیه های کنکور بر پایه «سهمیه مناطق» بنا شده تا توزیع عادلانهتری میان داوطلبان با امکانات آموزشی مختلف ایجاد کند. در سهمیههای خاص نیز پذیرش صرفا با رتبه کشوری سنجیده نمیشود، بلکه با تکیه بر ظرفیتهای اختصاصی و رعایت «حدنصاب علمی» (کسب درصدی از نمره آخرین نفر قبولی در سهمیه آزاد) انجام میگیرد. به همین دلیل، برای انتخاب رشته نباید رتبه کشوری را معیار نهایی قرار داد؛ چرا که رقابت اصلی شما در «رتبه در سهمیه» تعریف میشود. در کنار سهمیه مناطق، سهمیههای دیگری مانند سهمیه ایثارگران، رزمندگان و خانواده شهدا نیز وجود دارد که هرکدام شرایط و ضوابط خاص خود را دارند. در این مقاله از مجموعه مدارس سلام، به بررسی سهمیههای کنکور ۱۴۰۵ و جزئیات اعمال این سهمیهها میپردازیم تا با دیدی روشن به سراغ انتخاب رشته بروید.
سهمیه کنکور چیست و چه تاثیری در قبولی دارد؟
هر سال در دفترچه کنکور سراسری مجموعهای از شرایط به عنوان سهمیه های کنکور در نظر گرفته میشوند که تاثیر مستقیم روی تراز کنکور ندارند اما داوطلبان در صورتی که مشمول یکی از این سهمیهها باشند، در مجموعهای مجزا سنجیده میشوند. داوطلبان دارای سهمیه، متناسب با نوع سهمیه خود نسبت به سایر داوطلبان شامل درصدی الویت پذیرش هستند. در واقع بخشی از طرفیت پذیرش دانشگاهها به داوطلبان با شرایط و سهمیههای خاص کنکور تعلق دارد. هنگام ثبت نام کنکور میتوانید قوانین جدید سهمیهها را در دفترچه آزمون سراسری که توسط سازمان سنجش ارائه میشود، مطالعه کنید.
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
جدول انواع سهمیه های کنکور ۱۴۰۵
سهمیههای کنکور سراسری به چند دسته تقسیم میشوند که میزان اثرگذاری هرکدام در نتیجه کنکور متفاوت است. لیست این سهمیه ها را در ادامه آوردهایم:
- سهمیه مناطق
- سهمیه رزمندگان
- سهمیه ایثارگران، جانبازان و خانواده شهدا
- سهمیه بهیاران
- سهمیه رتبههای برتر المپیاد
- سهمیههای خاص
- سهمیه مناطق حادثهدیده / بلایای طبیعی
- سهمیه مناطق محروم
| نام سهمیه | چه کسانی مشمولاند؟ | ظرفیت / نوع تاثیر | حدنصاب علمی | نیاز به کد / تاییدیه؟ | مرحله اعمال |
| مناطق ۱، ۲ و ۳ | کلیه داوطلبان بر اساس بخش محل اخذ مدرک ۳ سال آخر متوسطه دوم | توزیع ظرفیت کل دانشگاهها به نسبت جامعه آماری شرکتکنندگان هر منطقه | ندارد (رقابت مستقیم در سهمیه منطقهای) | خیر (بر اساس سوابق تحصیلی اعمال میشود) | کارنامه اولیه و نهایی |
| ایثارگران ۲۵ درصد | همسر و فرزندان شهدا، جانبازان ۲۵٪ و بالاتر و همسر و فرزندان آنان، آزادگان و همسر و فرزندان آنان | اختصاص ۲۵٪ از ظرفیت هر کدرشتهمحل | کسب حداقل ۷۰٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در سهمیه آزاد (۸۵٪ برای رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی) | بله (کد رهگیری از بنیاد شهید و امور ایثارگران) | ثبتنام و انتخاب رشته |
| ایثارگران ۵ درصد | جانبازان زیر ۲۵٪ و همسر و فرزندان آنان، همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه | اختصاص ۵٪ از ظرفیت هر کدرشتهمحل | کسب حداقل ۷۰٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در سهمیه آزاد (۸۵٪ برای رشتههای پزشکی، دندانپزشکی، داروسازی) | بله (کد رهگیری ۱۲ رقمی از مراجع ذیصلاح/ارتش/سپاه/جهاد) | ثبتنام و انتخاب رشته |
| رزمندگان | رزمندگان با حداقل ۶ ماه سابقه حضور داوطلبانه در جبهه (خود فرد) | اختصاص ظرفیت ویژه رزمندگان از ظرفیت کل | کسب حداقل ۷۵٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در سهمیه آزاد | بله (کد ۱۲ رقمی تاییدیه حضور در جبهه) | ثبتنام اولیه |
| خانواده شهدا | پدر، مادر، خواهر و برادر شهید | تخصیص ظرفیت مازاد به نسبت داوطلبان این سهمیه | کسب حداقل نمره علمی مشخصشده بر اساس گزینش آزاد | بله (استعلام و تایید بنیاد شهید) | ثبتنام و انتخاب رشته |
| بهیاران | دارندگان دیپلم بهیاری با حداقل ۳ سال سابقه خدمت دولتی یا غیردولتی تاییدشده | حداکثر ۵٪ ظرفیت پذیرش دوره روزانه رشته پرستاری (و برخی رشتههای مصوب پیراپزشکی) | کسب حداقل ۷۰٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده آزاد در رشته مورد نظر | بله (گواهی تایید اشتغال و سابقه کار) | ثبتنام و انتخاب رشته |
| مناطق محروم | داوطلبان بومی استانهای محروم اعلامشده در دفترچه راهنما | اختصاص تا ۴۰٪ ظرفیت دانشگاههای استانهای محروم به داوطلبان بومی همان استان | رعایت حداقل نمره کل علمی تعیینشده در دفترچه | خیر (بر اساس ضوابط بومیپذیری و محل اخذ دیپلم) | انتخاب رشته |
| مناطق حادثهدیده / بلایای طبیعی | داوطلبان مناطق آسیبدیده از زلزله، سیل یا حوادث غیرمترقبه مشمول مصوبات ستاد بحران | اختصاص ظرفیت مازاد حداکثر تا ۵٪ به دانشگاههای منطقه آسیبدیده (به مدت محدود) | کسب حداقل ۸۰٪ نمره گزینش آزاد (یا درصد مصوب در اطلاعیه سنجش) | بله (تایید فرمانداری/استانداری منطقه مربوطه) | انتخاب رشته |
| رتبههای برتر المپیادهای علمی دانشآموزی | دارندگان مدالهای طلا، نقره و برنز المپیادهای علمی کشوری و جهانی مصوب شورای عالی انقلاب فرهنگی | مدال طلای کشوری: معاف از شرکت در کنکور و امکان ورود مستقیم به رشته دلخواه / مدال نقره و برنز: اختصاص ظرفیت مازاد (تا سقف ۲۰٪ مازاد بر ظرفیت کدرشتهمحل) | کسب حداقل ۸۰٪ تا ۹۰٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در گزینش آزاد (ویژه مدالآوران نقره و برنز) | بله (معرفینامه و تاییدیه رسمی باشگاه دانشپژوهان جوان و وزارت آموزش و پرورش) | انتخاب رشته و گزینش نهایی |
| سهمیههای خاص جغرافیایی دفترچه | داوطلبان بومی شهرستانها یا حوزههای مشخصشده مندرج در جدول رشتهمحلهای همان سال | ظرفیت اختصاصی یا مازاد محدود به کدرشتههای بومی و دارای تعهد خدمت | مطابق با حدنصاب و ضوابط مندرج در دفترچه انتخاب رشته سال مربوطه | بر اساس احراز شرایط بومی مندرج در پرونده تحصیلی | انتخاب رشته |
| سهمیه ویژه مرتبط با وقایع و جنگ ۱۴۰۵ | تنها مشمولانی که بر اساس مصوبات جدید و رسمی مراجع قانونی و سازمان سنجش تعریف میشوند. | صرفا مطابق با متن صریح آخرین اطلاعیه رسمی و دفترچه آزمون سال ۱۴۰۵ | تابع مصوبه ابلاغی شورای عالی انقلاب فرهنگی / سازمان سنجش | نیازمند تایید مراجع رسمی مشخصشده در شیوهنامه اجرایی | مطابق تقویم اجرایی سازمان سنجش |
سهمیه مناطق در کنکور ۱۴۰۵ چگونه تعیین میشود؟
مهمترین هدف سهمیهبندی مناطق، نزدیک شدن به عدالت آموزشی است. سهمیه هر منطقه به داوطلبی تعلق میگیرد که سه سال آخر دبیرستان را در آن منطقه گذرانده باشد. کنکوریها در ۳ منطقه کلی دستهبندی شدهاند و فقط با هممنطقهایهای خودشان رقابت میکنند. نکته مهم این است که اگر داوطلبی در این سه سال در چند منطقه مختلف تحصیل کرده باشد، منطقه مرفهتر یا همان منطقه بالاتر برای او ملاک قرار میگیرد. بنابراین محل تحصیل سه سال متوسطه دوم شما تعیین میکند در کدام جامعه آماری و با چه سطحی از رقابت سنجیده میشوید.
نحوه محاسبه سهمیه مناطق بستگی به تعداد داوطلبان در هر منطقه دارد. فرض کنید در یک سال ۳۵ درصد شرکتکنندگان جزو منطقه یک باشند؛ ۴۵ درصد از منطقه دو در آزمون شرکت کنند و ۲۰ درصد شرکتکنندگان هم سهمیه منطقه ۳ داشته باشند. حالا اگر ظرفیت یک رشته محل، ۱۰۰ نفر باشد؛ ۳۵ نفر از منطقه یک، ۴۵ نفر از منطقه ۲ و ۲۰ درصد از منطقه سه در آن شهر و رشته پذیرفته خواهند شد.
سهمیه منطقه ۱ چیست؟
سهمیه منطقه ۱ شامل شهرهای بزرگ مثل تهران، تبریز، اصفهان، شیراز و مشهد است که بالاترین سطح دسترسی به امکانات آموزشی و رفاهی را دارند. داوطلبان این سهمیه به دلیل تمرکز مدارس باکیفیت و کلاسهای کنکور، با بالاترین سطح رقابت و تراکم رتبههای برتر کشوری روبرو هستند؛ بنابراین ظرفیت قبولی آنها بر اساس نسبت جمعیت شرکتکنندگان همین منطقه در دانشگاهها تفکیک میشود.
سهمیه منطقه ۲ چیست؟
سهمیه منطقه ۲ برای شهرهایی معمولی با امکانات متوسط آموزشی تعریف شده است؛ بیشتر شهرها، مراکز استانها و مناطق نیمهبرخوردار ایران در این گروه قرار میگیرند. این گروه بیشترین جامعه آماری داوطلبان کنکور را تشکیل میدهد و رقابت در آن بسیار گسترده است، اما ظرفیت پذیرش دانشگاهها نیز دقیقا به تناسب همین جمعیت بزرگ به متقاضیان منطقه ۲ اختصاص مییابد.
سهمیه منطقه ۳ چیست؟
سهمیه منطقه ۳ شامل شهرستانهای کوچک، مناطق محروم، مناطق روستایی و مدارسی است که کمترین امکانات رفاهی و آموزشی را در اختیار دارند. هدف اصلی این سهمیهبندی، ایجاد بستر رقابت عادلانه میان داوطلبان کمبرخوردار است تا داوطلب صرفا با دانشآموزان همتراز خود سنجیده شود و نابرابری در دسترسی به منابع کنکور جبران گردد.
اگر سه سال دبیرستان را در مناطق مختلف درس خوانده باشیم چه میشود؟
اگر داوطلبی سه سال دبیرستان را در شهرها و منطقههای مختلف درس خوانده باشد، ملاک محاسبه منطقه مرفهتر خواهد بود. مثلا اگر دو سال در تبریز (سهمیه منطقه ۱) درس خوانده و یک سال آخر را در شهرستانی از مناطق ۳ تحصیل کرده، زمان کنکور از سهمیه منطقه یک استفاده خواهد کرد.
داوطلبان خارج از کشور در کدام سهمیه منطقه قرار میگیرند؟
داوطلبانی که حداقل ۲ سال از ۳ سال آخر تحصیل دوره متوسطه خود را در مدارس خارج از کشور گذرانده باشند، جزء سهمیه منطقه ۳ محسوب میشوند. این موضوع برای حمایت از دانشآموزانی است که به دلیل دوری از سیستم آموزشی داخل، دسترسی کمتری به منابع اصلی و آزمونهای آزمایشی استاندارد کنکور داشتهاند.
معلولیت چه تاثیری بر سهمیه منطقه دارد؟
کلیه داوطلبان دارای معلولیت بینایی، شنوایی، جسمی حرکتی، آسیب گفتار و زبان، تکاملی رشد و اعصاب و روان جزء سهمیه منطقه ۳ محسوب میشوند. بنابراین تراز آنها نسبت به داوطلبان این منطقه سنجیده میشود.
منطقه ۱ بهتر است یا منطقه ۲ و ۳؟
در پاسخ به این سوال نمیتوان گفت منطقه ۳ یا هر منطقه دیگری قطعا بهتر است؛ چون رتبه داوطلب با هیچ ضریب خاصی کم یا زیاد نمیشود. سازمان سنجش ظرفیت دانشگاهها را بر اساس تعداد شرکتکنندگان هر منطقه تقسیم میکند و داوطلبان فقط با هممنطقهایهای خودشان رقابت دارند. به همین دلیل، قبولی در هر رشته به سطح رقابت و نمرات دانشآموزان همان منطقه بستگی دارد، نه به برتری سهمیه یک منطقه نسبت به سهمیه منطقه دیگر.
سهمیه ایثارگران در کنکور ۱۴۰۵
مشمولین این گروه ابتدا در سهمیه آزاد گزینش میشوند؛ در صورت عدم قبولی، شرایط داوطلب در سهمیه ایثارگران ۵ درصد بررسی شده و اگر باز هم شرایط لازم احراز نشود، در ظرفیتهای باقیمانده سهمیه ایثارگران ۲۵ درصد مورد سنجش قرار میگیرند.
شرط اصلی استفاده از این سهمیهها برای تمامی گروههای فوق، کسب حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد قبولی در سهمیه آزاد است.
سهمیه ایثارگران ۲۵ درصدی شامل چه کسانی میشود؟
این سهمیه به گروههای زیر تعلق میگیرد:
- همسر و فرزندان شهدا و مفقودالاثر.
- آزادگان و همسر و فرزندان آنان.
- جانبازان ۲۵ درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آنان.
سهمیه ایثارگران ۵ درصدی شامل چه کسانی میشود؟
این سهمیه به گروههای زیر تعلق میگیرد:
- جانبازان زیر ۲۵ درصد و همسر و فرزندان آنان.
- همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه.
تفاوت سهمیه ۵ درصد و ۲۵ درصد چیست؟
تفاوت اصلی این دو سهمیه در جامعه مشمولین و میزان ظرفیت تخصیصی است:
- ظرفیت: سهمیه ۲۵ درصدی، همانطور که از نامش پیداست، ۲۵ درصد از ظرفیت هر کد رشتهمحل را به خود اختصاص میدهد؛ در حالی که سهمیه ۵ درصدی، ۵ درصد از ظرفیت هر کد رشتهمحل را پوشش میدهد.
- جامعه هدف: سهمیه ۲۵ درصدی مختص ایثارگران با درجه جانبازی بالاتر یا خانواده شهدا و آزادگان است، اما سهمیه ۵ درصدی به جانبازان زیر ۲۵ درصد و رزمندگان اختصاص دارد.
برای درک بهتر تفاوتهای سهمیه ۵ درصد و ۲۵ درصد ایثارگران جدول زیر را ببینید:
| معیار مقایسه | سهمیه ۵ درصد ایثارگران | سهمیه ۲۵ درصد ایثارگران |
| مشمولان | جانبازان زیر ۲۵٪، همسر و فرزندان آنان، و رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهه | همسر و فرزندان شهدا، جانبازان ۲۵٪ و بالاتر، و آزادگان |
| ظرفیت | ۵٪ از ظرفیت هر کد رشتهمحل (به شرط تکمیل ظرفیت) | ۲۵٪ از ظرفیت هر کد رشتهمحل |
| حدنصاب | حداقل ۷۰٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در گزینش آزاد (۸۵٪ برای رشتههای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی) | حداقل ۷۰٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در گزینش آزاد (۸۵٪ برای رشتههای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی) |
| مرجع تایید | بنیاد شهید و امور ایثارگران یا سازمان پیشکسوتان جهاد و مقاومت (برای رزمندگان) | بنیاد شهید و امور ایثارگران |
| نحوه اعمال | دریافت کد رهگیری ۱۲ رقمی از مرجع مربوطه و درج در فرم ثبتنام کنکور سراسری | دریافت کد رهگیری از بنیاد شهید و درج در فرم ثبتنام کنکور سراسری |
حدنصاب علمی سهمیه ایثارگران چیست؟
حدنصاب علمی سهمیه ایثارگران بدین معناست که داوطلبان ایثارگر برای استفاده از سهمیه خود ملزم به کسب ۷۰ درصد نمره آخرین فرد قبولی در سهمیه آزاد هستند.
سهمیه ایثارگران چند بار قابل استفاده است؟
طبق ضوابط کنکور ۱۴۰۵، هر داوطلب در هر مقطع تحصیلی تنها یک بار مجاز به استفاده از سهمیه ایثارگران (چه ۵ درصد و چه ۲۵ درصد) است.
- نکته مهم: حتی در صورتی که داوطلب پس از قبولی با استفاده از این سهمیه، از تحصیل انصراف دهد یا در دانشگاه ثبتنام کند، امکان استفاده مجدد از این سهمیه در همان مقطع برای او سلب شده است.
سهمیه رزمندگان در کنکور ۱۴۰۵
سهمیه رزمندگان در کنکور ۱۴۰۵ به داوطلبانی اختصاص دارد که با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه در جبهههای دفاع مقدس در دفاع از کشور مشارکت داشتهاند. این سهمیه با هدف ایجاد شرایطی عادلانهتر برای ورود رزمندگان به دانشگاههای سراسری طراحی شده است و نیازمند کسب حدنصاب علمی مشخصی است.
چه کسانی مشمول سهمیه رزمندگان هستند؟
سهمیه رزمندگان شامل افراد زیر میشود:
- افرادی که از تاریخ ۳۱ شهریور سال ۵۹ تا ۳۱ شهریور سال ۶۷، حداقل ۶ ماه پشت سرهم یا ناپیوسته در جبهه حضور داشتهاند میتوانند از سهمیه رزمندگان در کنکور سراسری استفاده کنند.
- کارمندان ارتشی که حداقل ۸ ماه در جبهه حضور داشتهاند و سربازان وظیفهای که حداقل ۱۲ ماه در جبهه خدمت کردهاند میتوانند از سهمیه رزمندگان استفاده کنند.
- کارمندان نیروی مسلح که ۶ ماه پیوسته یا ۹ ماه ناپیوسته در جبهه بودهاند، امکان استفاده از این سهمیه را خواهند داشت.
- سهمیه رزمندگان شامل همسر و فرزندان رزمنده هم میشود.
شرط استفاده از سهمیه رزمندگان کسب حداقل ۷۵درصد نمره آخرین فرد قبول شده است.
کد پیگیری سهمیه رزمندگان چیست و از کجا دریافت میشود؟
این کد، یک کد ۱۲ رقمی است که داوطلبان واجد شرایط باید هنگام ثبتنام در کنکور سراسری، آن را از ارگان ذیربط (بسیج، جهاد کشاورزی یا ستاد کل نیروهای مسلح) دریافت کرده و در فرم اینترنتی ثبتنام سایت سازمان سنجش وارد نمایند.
تفاوت سهمیه رزمندگان با سهمیه ۵ درصدی ایثارگران
تفاوت اصلی سهمیه رزمندگان با سهمیه ۵ درصدی ایثارگران در «حدنصاب علمی» و «شرایط مشمولین» است:
| معیار مقایسه | سهمیه رزمندگان | سهمیه ۵ درصد ایثارگران |
| جامعه مشمولان | رزمندگان بسیجی، جهادگران جهاد کشاورزی و رزمندگان ستاد کل نیروهای مسلح (با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه) | جانبازان زیر ۲۵٪، همسر و فرزندان آنان و همسر و فرزندان رزمندگان با حداقل ۶ ماه حضور داوطلبانه |
| حدنصاب علمی | حداقل ۷۵٪ نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در گزینش آزاد | حداقل ۷۰٪ نمره آخرین فرد (۸۵٪ برای رشتههای پزشکی، دندانپزشکی و داروسازی) |
| نحوه دریافت کد | دریافت کد ۱۲ رقمی از ارگان ذیربط (بسیج، جهاد کشاورزی یا ستاد کل) | دریافت کد ۱۲ رقمی از سامانه ایثارگران یا مرجع مربوطه |
نکته: در سهمیه رزمندگان، مدت حضور سربازان یا نیروهای کادری در زمان جنگ، به میزان «سه چهارم مدت حضور» به عنوان داوطلبانه محاسبه میشود (مشروط بر اینکه مجموع آن بیش از ۶ ماه باشد).
سهمیه خانواده شهدا شامل چه کسانی میشود؟
مشمولان سهمیه خانواده شهدا فقط پدر، مادر، خواهر و برادر شهید هستند. این سهمیه جدا از سهمیه ایثارگران ۲۵ درصدی است؛ چون سهمیه ۲۵ درصدی به همسر و فرزندان شهدا تعلق میگیرد، اما سهمیه خانواده شهدا به پدر، مادر، خواهر و برادر شهید تعلق میگیرد.
آیا نوه شهید سهمیه کنکور دارد؟
خیر. در دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، برای نوه شهید سهمیهای در بند «خانواده شهدا» ذکر نشده است. بنابراین نوه شهید سهمیه کنکور ندارد.
آیا خواهرزاده شهید سهمیه دارد؟
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، خواهرزاده شهید نیز در فهرست مشمولان سهمیه خانواده شهدا ذکر نشده است. بنابراین بر مبنای دفترچه کنکور، این نسبت خانوادگی نیز جزء مشمولین این سهمیه قرار نمیگیرد.
آیا نوه جانباز یا فردی با پدربزرگ جانباز سهمیه دارد؟
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، در بخشهای مربوط به سهمیههای ایثارگران، رزمندگان و خانواده شهدا، عنوانی برای نوه جانباز یا فردی که پدربزرگ جانباز دارد، بهصورت مستقل ذکر نشده است. بنابراین برای این دسته از داوطلبان نیز سهمیه مشخصی تعریف نشده است.
سهمیه بهیاری در کنکور ۱۴۰۵
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، سهمیه ویژه بهیاران برای پذیرش در برخی رشتههای گروه علوم پزشکی در نظر گرفته شده و بهصورت ظرفیت مستقل اعمال میشود. این سهمیه به مدت ۵ سال از سال ۱۴۰۳ پیشبینی شده و تا حداکثر ۵ درصد ظرفیت هر یک از کدرشتهمحلهای مشخص را دربر میگیرد.
همچنین این سهمیه در دورههای روزانه و غیرروزانه اعمال میشود؛ البته رشتهمحلهای مخصوص مناطق محروم، بلایای طبیعی، دارای تعهد خدمت و بورسیه از شمول این امتیاز مستثنا هستند. بنابراین سهمیه بهیاری یک امتیاز عمومی برای همه رشتهها نیست، بلکه فقط در کدرشتهمحلهای مشخص و با شرایط معین اجرا میشود.
چه کسانی مشمول سهمیه بهیاران هستند؟
داوطلب مشمول سهمیه بهیاری باید حداقل ۳ سال سابقه خدمت بهعنوان بهیار داشته باشد. این سابقه میتواند دولتی یا غیردولتی باشد، اما باید در استان محل خدمت داوطلب بوده و به تایید مراجع مربوط برسد. همچنین داوطلب باید یکی از مدارک معتبر بهیاری ذکرشده در دفترچه کنکور سراسری را داشته باشد و گواهی اشتغال به خدمت بهعنوان بهیار را نیز ارائه کند. همچنین داوطلب برای مجاز شدن به انتخاب رشتههای ویژه بهیاران، باید حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد مجاز در سهمیه آزاد را کسب کرده باشد. سهمیه بهیاری برای رشتههای پرستاری، اتاق عمل، هوشبری و فوریتهای پزشکی و صرفا برای پذیرش در استان محل خدمت بهیار اعمال میشود.
سهمیه بهیاری برای چه رشتههایی است؟
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، سهمیه بهیاری برای ورود به رشتههای کارشناسی پیوسته پرستاری، تکنولوژی اتاق عمل، هوشبری و فوریتهای پزشکی پیشبیمارستانی در نظر گرفته شده است. بنابراین این سهمیه محدود و مشخص است و فقط در همین رشتهها قابل اعمال خواهد بود.
سابقه کار، مدرک و حدنصاب موردنیاز چیست؟
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، داوطلب متقاضی سهمیه بهیاری باید ۳ شرط زیر را دارا باید:
- دیپلم بهیاری نظام قدیم یا دیپلم بهیاری نظام سال واحدی/ ترمی واحدی و دریافت مدرک پیش دانشگاهی حداکثر تا پایان شهریور ۱۴۰۳ داشته باشند.
- به مدت ۳ سال سابقه کار مرتبط با رشته بهیاری در بخش دولتی یا غیردولتی کار کرده باشند.
- حداقل ۷۰درصد از نمره آخرین قبولی گزینش آزاد را کسب کرده باشند.
سهمیه مناطق سیل زده و زلزله زده در کنکور
داوطلبان بومی مناطقی که در اثر سیل یا زلزله یا بلایای طبیعی آسیب جدی دیدهاند میتوانند از این نوع سهمیه استفاده کنند. البته باید شرایط زیر را دارا باشند:
- باید ۸۰ درصد نمره گزینش علمی را بهدست بیاورند.
- در دانشگاههای بومی استان خودشان یا نهایتا چند استان همجوار سهمیه خواهند داشت.
- حق تغییر رشته ندارند.
- دو برابر بقیه پذیرفته شدگان تعهد خدمت خواهند داشت.
سهمیه رتبه های برتر المپیاد
دارندگان مدال طلای المپیادهای علمی دانشآموزی، از شرکت در کنکور معاف هستند و میتوانند در یکی از رشتههای زیرگروه مرتبط با المپیاد، در هر رشته و دانشگاهی بدون کنکور و با ظریت مازاد درس بخوانند. اما دارندگان مدال برنز و نقره المپیاد، فقط در بعضی کد رشتههای خاص که در دفترچه کنکور مشخص میشود، ۹۰ درصد نمره تراز آخرین فرد قبول شده را کسب کنند، به صورت ۵ درصد مازاد بر ظرفیت سهمیه پذیرش دارند. به این معنا که این امتیاز تاثیری در رتبه داوطلبان ندارد و بعد از اعلام نتایج، صرفا در قبولی نهایی داوطلبان اعمال میشود. این قوانین فقط برای ۷ رشته المپیاد قابل اجرا است:
- ادبی
- ریاضی
- زیست شناسی
- شیمی
- نجوم و اخترفیزیک
- کامپیوتر
- فیزیک
برگزیدگان سایر رشتههای المپیاد صرفا میتوانند از امتیازات و تسهیلات ویژه مربوط به بنیاد ملی نخبگان استفاده کنند.
سهمیه مناطق محروم یا بومی گزینی
برای استفاده از سهمیه مناطق محروم یا بومی گزینی تغییر رشته و انتقالی داوطلبان ممنوع است. دوره تحصیلی قبولشدگان نیز روزانه و رایگان است. ۴۰ درصد از ظرفیت کد رشته محلهای ناحیهای، قطبی و کشوری دوره روزانه دانشگاهها و موسسات آموزش عالی در استانهای زیر به داوطلبان بومی اختصاص یافته است:
- ایلام
- بوشهر
- چهارمحال و بختیاری
- سیستان و بلوچستان
- کردستان
- کرمانشاه
- کهگیلویه و بویر احمد
- لرستان
- هرمزگان
سهمیه مناطق محروم با سهمیه منطقه ۳ چه تفاوتی دارد؟
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، منطقه ۳ یکی از سهمیههای منطقهای در نظام گزینش داوطلبان است؛ یعنی داوطلب بر اساس محل تحصیل خود در سه سال آخر متوسطه دوم، در یکی از مناطق ۱، ۲ یا ۳ قرار میگیرد و با داوطلبان همان منطقه رقابت میکند. پس منطقه ۳ بخشی از ساختار عمومی سهمیهبندی مناطق است. در مقابل، مناطق محروم در دفترچه معمولا بهصورت رشتهمحلها یا ظرفیتهای خاص مطرح میشوند، نه بهعنوان یک منطقه تحصیلی مشابه منطقههای یک تا سه. به همین دلیل، این دو مفهوم یکی نیستند و نباید منطقه ۳ را با رشتهمحلهای مخصوص مناطق محروم یکسان دانست.
سهمیه های جدید و تغییرات کنکور ۱۴۰۵
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵ و مصوبه جلسه ۹۰۴ شورای عالی انقلاب فرهنگی، مبنای تعیین سهمیه مناطق ۱، ۲ و ۳ برای داوطلبان با دقت بیشتری نهایی شده است؛ همچنین سهمیه ویژه بهیاران به میزان ۵ درصد ظرفیت در رشتههای مرتبط برای یک دوره ۵ ساله (از سال ۱۴۰۳) تمدید و تثبیت شده است.
آیا سهمیه های کنکور ۱۴۰۵ حذف یا تغییر کردهاند؟
طبق دفترچه، حذف کلی در سهمیههای اصلی (مناطق، ایثارگران و رزمندگان) صورت نگرفته است؛ اما تغییرات در نحوه اعمال ظرفیتها و شرایط استفاده مجدد از سهمیه در صورت قبولی قبلی، مطابق ماده ۷۰ قانون خدماترسانی به ایثارگران اجرایی میشود.
آخرین وضعیت سهمیه جنگ کنکور ۱۴۰۵ چیست؟
در خرداد ۱۴۰۵ وزیر علوم اصل اختصاص سهمیه به داوطلبان آسیبدیده را اعلام کرد، اما در آن زمان درصد و سازوکار اجرایی هنوز مشخص نشده بود. گزارش تازهتر در ۲۸ تیر ۱۴۰۵ نیز نشان میدهد فرآیند شناسایی مشمولان و نحوه اعمال همچنان در دست پیگیری است و هنوز وضعیت سهمیه جنگ کنکور ۱۴۰۵ قطعی نیست.
سهمیه کنکور چطور روی رتبه و انتخاب رشته اثر میگذارد؟
سهمیه باعث میشود داوطلب در یک گروه رقابتی کوچکتر سنجیده شود و طبق دفترچه، مشمولان سهمیه ایثارگران در صورت کسب حدنصاب علمی (۷۰٪ نمره آخرین فرد در گزینش آزاد)، در ظرفیت اختصاصی خود پذیرفته میشوند که بر رتبه در سهمیه و شانس قبولی اثر مستقیم دارد.
از کجا بفهمیم چه سهمیه ای در کنکور داریم؟
داوطلبان باید بر اساس شرایط شخصی و محل تحصیلشان، سهمیه خود را در فرم ثبتنام اینترنتی کنکور سراسری سازمان سنجش علامت بزنند. سهمیه نهایی پس از استعلام از مراجع ذیصلاح (مانند بنیاد شهید یا ارگانهای نظامی) توسط سازمان سنجش تایید و در کارت شرکت در آزمون ثبت میشود.
سهمیه در کجای کارنامه کنکور نوشته میشود؟
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، نوع سهمیه نهایی داوطلب (اعم از مناطق یا ایثارگران) در کارنامه نتایج علمی (کارنامه اولیه) در ستون مربوط به «سهمیه نهایی» درج میشود تا ملاک انتخاب رشته و رتبهبندی قرار گیرد.
اگر سهمیه اشتباه ثبت شده باشد چه کنیم؟
اگر اشتباه در درج محل تحصیل منجر به تغییر نادرست سهمیه منطقه شود، قبولی داوطلب لغو خواهد شد؛ لذا داوطلبان باید در مهلتهای ویرایش نسبت به اصلاح اقدام کنند و رزمندگان در صورت عدم تایید سهمیه، باید به واحدهای تابعه شهر محل تشکیل پرونده خود مراجعه نمایند.
چه سهمیههایی نیاز به کد یا تایید ارگان مربوط دارند؟
رزمندگان (سپاه، ارتش و نیروهای مسلح) و همسر و فرزندان آنان برای هر بار ثبتنام نیاز به دریافت کد رهگیری ۱۲ رقمی جدید دارند؛ همچنین سهمیه بهیاران نیز مستلزم تایید سابقه خدمت توسط دفتر پرستاری محل خدمت و درج استان محل خدمت در فرم ثبتنام است.
کدام موارد برخلاف تصور عمومی سهمیه مستقل کنکور نیستند؟
موارد زیر بهخودیخود سهمیه مستقل در کنکور سراسری ۱۴۰۵ ایجاد نمیکنند و داوطلبان فقط به دلیل داشتن این شرایط، حق استفاده از سهمیه جداگانهای را ندارند:
- مدارس تیزهوشان: تحصیل در مدارس استعدادهای درخشان، سهمیه مستقلی در کنکور ایجاد نمیکند و داوطلب بر اساس سهمیه منطقه و سایر شرایط قانونی سنجیده میشود.
- مدارس غیرانتفاعی: نوع مدرسه، از جمله مدارس غیردولتی و غیرانتفاعی، بهتنهایی موجب تعلق سهمیه جداگانه به داوطلب نمیشود.
- مدرسه شاهد: تحصیل در مدارس شاهد نیز سهمیه مستقلی در آزمون سراسری ندارد و ملاک سهمیه مناطق، محل تحصیل طبق ضوابط دفترچه است.
- دوقلو بودن: دوقلو یا چندقلو بودن، در دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵ بهعنوان سهمیه مستقل پذیرش معرفی نشده است.
- متاهل بودن: ازدواج یا تاهل داوطلب، بهتنهایی سهمیه جداگانهای برای قبولی در کنکور ایجاد نمیکند.
- نوه یا خواهرزاده ایثارگر: این نسبت خانوادگی، سهمیه مستقلی برای او ایجاد نمیکند.
- کمیته امداد: عضویت یا حمایت کمیته امداد بهخودیخود سهمیه مستقلی در کنکور سراسری محسوب نمیشود؛ البته ممکن است داوطلب از برخی حمایتهای رفاهی یا تسهیلات جداگانه استفاده کند.
- ثبت اختراع: داشتن اختراع یا گواهی ثبت اختراع، بدون قرار گرفتن در ضوابط رسمی نخبگان یا آییننامههای مصوب، سهمیه مستقلی در کنکور ایجاد نمیکند.
- فرهنگیان: فرزند فرهنگی بودن یا ارتباط خانوادگی با کارکنان آموزشوپرورش، بهتنهایی موجب تعلق سهمیه مستقل در آزمون سراسری نمیشود.
- جنسیت: زن یا مرد بودن داوطلب، سهمیه مستقل عمومی در کنکور ایجاد نمیکند؛ بااینحال ممکن است برخی رشتهمحلها بر اساس ظرفیت یا شرایط بومیپذیری، ضوابط جنسیتی جداگانه داشته باشند.
- بسیجی: بسیجیها، حتی بسیجیهای فعال، در کنکور سراسری سهمیه مستقلی ندارند. بااینحال، در پذیرش دانشگاه آزاد ممکن است طبق ضوابط مربوط از سهمیه بسیج فعال استفاده کنند؛ این افراد باید در مجموع ۱۰۰ امتیاز از عضویت در بسیج، شورای پایگاه و شورای حوزه داشته باشند و حداقل ۹۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفتهشده را کسب کنند. این حدنصاب برای رشتههای علوم پزشکی ۹۵ درصد است.
استفاده همزمان از چند سهمیه
داوطلبان فقط میتوانند از یک سهمیه استفاده کنند. مثلا اگر داوطلبی در منطقه ۳ زندگی میکند و همزمان سهمیه ایثارگری هم دارد باید بین این دو سهمیه یکی را انتخاب کند و در کنکور هم فقط از همان سهمیه استفاده کند. بهتر است بدانید عزیزان ایثارگر و خانوادههایشان برای پذیرش در دانشگاه فقط یک با حق استفاده از سهمیه را دارند.
توجه داشته باشید که محدودیت استفاده همزمان از سهمیهها با امکان شرکت در چند گروه آزمایشی یا دو نوبت آزمون سراسری تفاوت دارد. برای اطلاع از شرایط و ضوابط این موضوع، مقاله شرکت همزمان در دو کنکور را مطالعه کنید.
جمعبندی
سهمیههای کنکور ۱۴۰۵ با توجه به نوع داوطلب شامل سهمیه مناطق، ایثارگران، رزمندگان، خانواده شهدا، بهیاران و برخی ظرفیتهای خاص مانند مناطق محروم یا حادثهدیده است. هر سهمیه شرایط، حدنصاب علمی و مرجع تایید متفاوتی دارد؛ برای مثال، حدنصاب سهمیه ایثارگران ۷۰ درصد و سهمیه رزمندگان ۷۵ درصد نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در سهمیه آزاد است. داوطلب باید سهمیه خود را هنگام ثبتنام در فرم اینترنتی سازمان سنجش درج کند و در صورت نیاز، کد رهگیری یا تاییدیه مرجع مربوط را ارائه دهد. پس از اعمال سهمیه، ملاک اصلی مقایسه، رتبه در سهمیه است، نه فقط رتبه کشوری. بنابراین داوطلبان باید پیش از انتخاب رشته، نوع سهمیه، شرایط استفاده، حدنصاب و نحوه تأیید آن را بهدقت بررسی کنند.
سوالات متداول
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، سهمیه مناطق، ایثارگران، رزمندگان، خانواده شهدا، بهیاران و برخی ظرفیتهای خاص مانند مناطق محروم و حادثهدیده در پذیرش داوطلبان مطرح است.
بر اساس نوع سهمیه، از ۵ تا ۲۵ درصد اثرگذار است.
نوع سهمیه داوطلب در دفترچه ثبتنام و کارنامه آزمون درج میشود و برای سهمیههای نیازمند تایید، باید وضعیت داوطلب از مرجع مربوط مانند بنیاد شهید یا ارگانهای نظامی استعلام شود.
سهمیه مناطق بر اساس بخش محل تحصیل داوطلب در سه سال آخر دوره متوسطه دوم تعیین میشود و در صورت تحصیل در چند منطقه، منطقه مرفهتر ملاک قرار میگیرد. فهرست شهرهایی که شامل سهمیه هر منطقه میشوند در متن مقاله موجود است.
هیچ سهمیهای بهطور مطلق بهترین نیست؛ زیرا نتیجه به تعداد داوطلبان، سطح رقابت، ظرفیت رشتهمحل و نمره علمی داوطلب در همان سهمیه بستگی دارد.
این سهمیه حداکثر ۵ درصد ظرفیت هر کدرشتهمحل را شامل میشود، اما استفاده از آن به کسب حداقل ۷۰ درصد نمره آخرین فرد پذیرفتهشده در سهمیه آزاد نیاز دارد.
سهمیه ۲۵ درصدی ایثارگران به همسر و فرزندان شهدا، جانبازان ۲۵ درصد و بالاتر و همسر و فرزندان آنان و آزادگان و همسر و فرزندان آنان تعلق میگیرد.
طبق دفترچه کنکور سراسری ۱۴۰۵، نوه شهید و خواهرزاده شهید در فهرست مشمولان سهمیه خانواده شهدا ذکر نشدهاند.
هر داوطلب در هر مقطع تحصیلی فقط یکبار میتواند از سهمیه ایثارگران ۵ یا ۲۵ درصدی استفاده کند.
خیر؛ نوع مدرسه سهمیه مستقلی در کنکور ایجاد نمیکند و سهمیه مناطق بر اساس محل تحصیل و ضوابط دفترچه تعیین میشود.
ملاک سهمیههای کنکور ۱۴۰۵، آخرین دفترچه و اطلاعیههای رسمی سازمان سنجش است و هرگونه حذف یا تغییر سهمیه فقط با اعلام رسمی سازمان سنجش معتبر خواهد بود.
خیر؛ سهمیههای کنکور بر اساس قوانین رسمی و پس از احراز شرایط و تایید مراجع ذیصلاح اعمال میشوند و خریدوفروش سهمیه از لحاظ قانونی امکان ندارد.
اگر داوطلبی مشمول چند مورد از سهمیه های کنکور سراسری باشد فقط مجاز به استفاده از یک سهمیه است.
