وقتی بچهها به سن مدرسه رفتن نزدیک میشوند در کنار شور و شوق فراوان خودشان، والدین سوالات و نگرانیهای خاص خود را دارند. یکی از این سوالات رایج این است که فرق پیش دبستانی و مهدکودک چیست؟ آیا پیش دبستانی اجباری است و بدون گذراندن آن نمیتوان در مقطع بعدی ثبت نام کرد؟ قانون جدید پیش دبستانی 1405 چیست؟
ما در این مطلب میخواهیم نگرانیهای شما را در این مورد برطرف کنیم و بگوییم آیا پیشدبستانی اجباری است یا خیر؟ همچنین با تفاوتهای پیش دبستانی و مهدکودک، آموزشهای پیش دبستانی و مزایای ثبت نام پیش دبستانی آشنا شویم.
آیا پیش دبستانی در سال ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵ اجباری است؟
دوره پیشدبستانی یکی از مهمترین مراحل رشد و یادگیری کودکان است و نقش چشمگیری در تقویت مهارتهای اولیه آنها دارد؛ با این حال درباره این موضوع که «آیا پیشدبستانی اجباری است یا نه» در حال حاضر هیچ قانونی مبنی بر اجباری شدن پیش دبستانی ۱۴۰۴ وجود ندارد. طبق مقررات آموزش و پرورش، برای سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ نیز پیشدبستانی به صورت اختیاری ارائه میشود و والدین اجباری برای ثبتنام فرزندان خود در این دوره ندارند.
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
شرایط سنی ثبتنام پیش دبستان و پایه اول ۱۴۰۶–۱۴۰۵
شرایط سنی ثبتنام برای سال تحصیلی ۱۴۰۶-۱۴۰۵ اعلام شد و والدین میتوانند با توجه به سال تولد فرزند خود، برای ثبتنام در مقاطع پیشدبستانی و پایه اول دبستان برنامهریزی کنند.
بر اساس اطلاعیه جدید آموزشوپرورش، کودکانی که در نیمه دوم سال ۱۴۰۰ تا نیمه اول ۱۴۰۱ متولد شدهاند، امکان ثبتنام در پیشدبستانی ۱ را خواهند داشت. در پیشدبستانی ۱ کودکان فعالیتهای پایهای و مهارتهای مقدماتی میآموزند.
برای پیشدبستانی ۲ نیز کودکان متولد نیمه دوم ۱۳۹۹ تا نیمه اول ۱۴۰۰ میتوانند ثبتنام خود را انجام دهند. این مقطع بهعنوان مرحله تقویتکننده مهارتهای شناختی، اجتماعی و آمادگی تحصیلی، نقش مهمی در ورود آسانتر کودکان به پایه اول دارد.
همچنین در پایه اول ابتدایی دانشآموزانی که تاریخ تولد آنها بین نیمه دوم ۱۳۹۸ تا نیمه اول ۱۳۹۹ است میتوانند ثبتنام خود را انجام دهند.
ثبتنام پیش دبستان و پایه اول تنها در صورت انطباق سن کودک با معیارهای اعلامشده انجام میگیرد و خانوادهها باید مدارک شناسایی لازم را هنگام ثبتنام ارائه کنند.
قانون جدید پیش دبستانی چیست؟
با توجه به اعلام اخیر سخنگوی کمیسیون آموزش درباره اجباری شدن پیش دبستانی سن ۵ سالگی و مطرح شدن تغییر ساختار آموزشی از الگوی «۳-۳-۶» به ساختار آموزشی ۳-۳-۵-۱، این پرسش برای بسیاری از والدین ایجاد شده است که قانون جدید پیش دبستانی چیست و آیا پیشدبستانی در حال حاضر اجباری است؟ و اگر این طرح نهایی شود آیا داشتن مدرک پیشدبستانی برای ورود به کلاس اول ضروری خواهد بود؟
در پاسخ به این سوال باید گفت که در صورت تصویب نهایی این طرح، حضور در دوره پیشدبستانی به عنوان یک تکلیف قانونی تعیین میشود و دانشآموزان برای ثبتنام در پایه اول باید گواهی پایان پیشدبستانی را ارائه دهند. با این حال، تا زمانی که این تغییرات بهطور رسمی تصویب و ابلاغ نشده است پیشدبستانی همچنان اختیاری محسوب میشود و ثبتنام در آن الزامی نیست.
آیا مدرک پیش دبستانی برای کلاس اول لازم است؟
در پاسخ به سوال الزام مدرک پیش دبستانی برای کلاس اول، در حال حاضر هیچ قانونی مبنی بر اجباری بودن دوره پیشدبستانی وجود ندارد و والدین نباید هنگام ثبتنام کلاس اول با مشکلی مواجه شوند یا منعی برای ثبتنام کودک خود بدون شرکت در دوره پیشدبستانی داشته باشند. اما باید توجه داشت که دوره پیشدبستانی نقش حیاتی در تقویت مهارتهای شناختی، اجتماعی و هیجانی کودکان ایفا میکند و کودکانی که در این دوره شرکت میکنند، معمولا در پایه اول دبستان عملکرد بهتری در مهارتهای پایه مانند خواندن، نوشتن و حلمسئله دارند.
چرا برخی والدین کودکان را به پیش دبستانی نمیفرستند؟
برخی والدین با توجه به شرایط خانوادگی، ویژگیهای فردی کودک یا نگرانیهایی که دارند تصمیم میگیرند فرزندشان را به دوره پیشدبستانی نفرستند. بنابراین دلایل مختلفی وجود دارد که والدین ترجیح میدهند کودک خود را در خانه آموزش دهند و آنها را به دوره پیشدبستانی نفرستند و این دلایل برای همه کودکان یکسان نیست. مهمترین دلایلی که والدین کودک خود را به پیش دبستانی نمیفرستند به شرح زیر است:
- احساس آمادگی نداشتن کودک از نظر هیجانی یا جدایی از والدین
- نگرانی از شلوغبودن کلاسها یا کیفیت متفاوت مراکز پیشدبستانی
- نبودن پیشدبستانی مناسب در نزدیکی محل زندگی
- تمایل برخی والدین به آموزش در خانه
- اشتغالنداشتن مادر و امکان نگهداری کودک در منزل
تفاوت پیش دبستانی و مهدکودک چیست؟
تصور بسیاری از والدین این است که اگر کودک مهدکودک رفته باشد دیگر نیازی به ثبت نام در دوره پیش دبستانی نیست. اما به طور کلی تفاوت پیش دبستانی و مهدکودک صرفا در دوره سنی ورود کودک به این مراکز نیست و مهد کودک و پیشدبستانی تفاوتهای دیگری نیز دارند:
| معیار مقایسه | پیش دبستانی | مهدکودک |
| گروه سنی | معمولا برای کودکان ۴ تا ۶ سال طراحی شده است. | بیشتر برای کودکان خردسال و نوپا در سنین پایینتر است. |
| هدف اصلی | آماده کردن کودک برای ورود به مدرسه و کلاس اول | نگهداری از کودک در زمان حضور نداشتن والدین |
| نوع آموزش | آموزشها ساختارمندتر و آموزشیتر هستند. | برنامهها بیشتر بازیمحور و مراقبتی هستند. |
| محتوای آموزشی | ممکن است مفاهیم ابتدایی ریاضی، فارسی و مهارتهای یادگیری آموزش داده شود. | تمرکز بیشتر بر بازی، سرگرمی و مهارتهای اولیه اجتماعی است. |
| مدت حضور کودک | معمولا کوتاهتر و شبیه برنامه مدرسه است. | اغلب ساعات طولانیتری دارد تا والدین بتوانند کودک را در آنجا نگه دارند. |
| مربیان | مربیان معمولا آموزش تخصصی در زمینه آموزش پیشدبستانی دیدهاند. | مربیان بیشتر در زمینه مراقبت و پرورش کودک فعالیت میکنند. |
| محل برگزاری | در بسیاری از موارد در مدارس ابتدایی برگزار میشود. | معمولا مراکز مستقل از مدارس هستند. |
| انعطاف برنامه | برنامهها منظمتر و آموزشیتر هستند. | برنامهها معمولا منعطفتر و بازیمحورتر هستند. |
مزایای ثبت نام در پیش دبستانی
شاید بپرسید اصلا چرا کودکان باید پیشبستانی بروند مزایای پیش دبستانی چیست؟ پیش دبستانی یکی از دورههای مهم و اثرگذار در آینده تحصیلی کودکان است. انواع مهارتهایی که پیشزمینه شروع سوادآموزی هستند در دوره پیش دبستانی آموزش داده میشوند و در این دوره بر رشد همه جانبه کودکان در ابعاد شناختی، عاطفی، روانی، حرکتی، اجتماعی، معنوی، زیستی و بدنی تاکید شده است. از مزایای ثبت نام در پیش دبستانی میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- کنار آمدن با اضطراب جدایی: اغلب کودکان در آغاز ورود به مدرسه دچار اضطراب جدایی از خانه و والدین میشوند. حتی اگر کودک مهد کودک رفته باشند به دلیل تفاوت فضای دبستان و مهد کودک، تعداد بیشتر دانشآموزان و وجود نظم و ترتیب و قوانین جدیتر باز هم در شروع مدرسه ممکن است دچار مشکل شوند. اما با تمرین مهارتهای مختلف در پیش دبستانی کودک میتواند راحتتر با جدا شدن از والدین و گذراندن وقت در مدرسه کنار بیاید.
- پذیرش فضا و قوانین مدرسه: در مراکز پیشدبستانی تلاش این است که تا حدی که سن کودک اجازه میدهد، شرایط آموزشی نزدیک به دبستان باشد. به همین دلیل کودک بعد از گذشت یک یا دو سال در پیش دبستانی، آدابی مانند اجازه گرفتن و قوانین را راحتتر میپذیرد و به آن احترام میگذارد.
- تقویت مهارت دوست یابی: در مهدکودک کودکان با یکدیگر بازی میکنند و از این طریق ارتباط ایجاد میکنند اما چندان از مناسبات اجتماعی یا قوانین دوستی چیزی نمیدانند. اما در پیشدبستانی این فرصت را دارند که در کارهای گروهی و فعالیتهایی به جز بازی با یکدیگر تعامل کنند.
- فعالیت فیزیکی هدفمند: کودکان مهدکودکی شیطنت بیشتری دارند و در ورزش کمتر میتوانند نظم و انضباط را درک کنند یا بپذیرند. اما در دوره پیشدبستانی در صورت وجود یک برنامه منظم و مربیان با تجربه و متبحر، کودک میآموزد که از قوانین ورزشهای مختلف پیروی کند که ضمن آن کار تیمی، ظرفیت شکست و پیروزی را یاد میگیرند و در عین حال یک فعالیت فیزیکی برنامهریزی شده را انجام میدهند.
- تمرین نظم و انضباط: معمولا توصیه میشود که تا سن ۴ سال زیاد به بچهها سختگیری نشود تا بتوانند محیط را کشف کنند و لذت ببرند. اما پس از آن باید به مرور با مفهوم انضباط آشنا شوند. یکی از اهداف پیشدبستانی نیز آموزش نظم و ترتیب از طریق روشهای درست و اثرگذار به کودکان است.
- افزایش هماهنگی چشم و دست: سیستم عصبی بعد از تولد نیز در حال رشد است و یکی از مشخصترین نمودهای ظاهری آن بهبود ارتباط بین مغز و عضلات با بیشتر شدن سن است. در پیش دبستانی با کمک فعالیتهایی که به هماهنگی دست و چشم نیاز دارند، مهارتهای حسی حرکتی کودکان برای نوشتن و انجام کارهای ظریف تقویت میشوند.
- آماده شدن برای برنامه منظم و روزانه دبستان: شاید اگر کودک یک یا چند روز به خاطر خستگی، عدم تمایل یا مسافرت به مهدکودک نرود چندان مهم نباشد. اما همین کودک بالاخره باید برای زود بیدار شدن روزانه و حضور در مدرسه آموزش ببیند. پیشدبستان فرصت خوبی برای تمرین حضور هر روز در ساعات مشخص مدرسه و آمادگی ورود به دبستان است. البته قبل از پیشدبستانی هم باید این آمادگی را ایجاد کنید که راجع به روند آن در مطلب آماده کردن کودک برای پیش دبستانی توضیح دادهایم.
- بروز استعدادهای کودک: فعالیتهای کودک در پیش دبستانی که شامل فعالیتهای درسی و هنری است سبب میشود که استعدادها و علایق کودک شکوفا و شناخته میشوند.
- افزایش مهارت اجتماعی: کودکان در فعالیتهای گروهی پیش دبستانی که شباهت بیشتری به فضای دبستان دارد، مهارت صحبت کردن در جمع و تعامل درست با دیگران را از طریق آموزش معلمان و سعی و خطا فرا میگیرند.
- یادگیری اولیه دروس مختلف: تاثیر پیشدبستانی بر یادگیری بسیار چشمگیر است؛ در این دوره کودکان با آموزش حروف الفبا، مفاهیم ساده ریاضی و علوم توسط معلمان و با روشهای اختصاصی، پایههای اولیه سوادآموزی را فرا میگیرند. حتی اگر مطلب زیادی در این حوزهها درس داده نشود، کودک در دبستان با کلیت مفاهیم پایهای، روند آموختن و انجام تمرین در منزل آشنا شده است. از طرفی قسمتهای مختلف مغز با این آموزشها فعال شده و قابلیتهای ذهنی و خلاقانه کودکان بیشتر میشود.
- تشخیص مشکلات کودک: کودکان در اغلب مهد کودکها بیشتر به بازی و تفریح میپردازند و انتظار زیادی از آنها وجود ندارد. اما با توجه به فعالیتهای درسی و گروهی در پیشدبستان، معلمان و کادر مدرسه میتوانند نشانههای مشکلات رفتاری، اختلالات یادگیری یا مشکلات جسمی کودک مانند کمشنوایی را مشاهده کرده و به والدین اطلاع دهند تا تشخیص دقیق و درمان به موقع انجام شود.
- رشد عاطفی کودک: به دلیل ارتباط جدیتر با همسالان و مربیان کودکان در دوره پیشدبستانی رشد عاطفی و احساسی بیشتری پیدا میکنند، یاد میگیرند چطور احساسات خود را بروز دهند و احساسات دیگران را بپذیرند که نقش مهمی در مهارتهای اجتماعی کودکان و حس ارزشمندی آنها در دورههای بعدی زندگی دارد.
- تمرین استقلال: کودکان حتی در مهدکودک به مربی به عنوان یک مادر دوم برای انجام بیشتر کارهایشان نیاز دارند. اما در پیشدبستانی کودکان جدا شدن از یک مراقب را میآموزند و متوجه میشوند چطور میتوانند بدون ترس و وحشت وارد محیط ناشناخته دبستان شوند. همچنین در پیشدبستانی بچهها آموزش میبینند که چطور از خود مراقبت کنند و استقلال ذهنی، عملکردی، رفتاری و روحی آنها با کمک سوال و درخواست کردن پایهگذاری میشود.
به همین دلیل ضرورت پیشدبستانی برای بسیاری از کودکان قابل توجه است.
کودک در پیش دبستانی چه یاد میگیرد؟
مهمترین هدف پیشدبستانی آماده سازی کودک از نظر روحی، جسمی و مهارتها برای ورود به مرحله دبستان است. در پیشدبستانیهای معتبر معمولا مربیانی با تحصیلات مرتبط با حوره آموزش ابتدایی حضور دارند. مهمترین مهارتهایی که کودکان در مرحله پیش دبستانی یاد میگیرند به شرح زیر است:
- زبانآموزی ابتدایی
- شناخت صداها
- یادگیری محاسبات ساده ریاضی
- خواندن ساعت
- مهارتهای خود مراقبتی
- مهارتهای اجتماعی
- استقلال فردی
- فعالیتهای هنری مانند نقاشی و رنگآمیزی
- آشنایی با محیط زیست
- آموزش اولیه با زبان دوم
- کار با دفتر شطرنجی
- آشنایی با مفاهیم ابتدایی علوم
- توانایی به دست گرفتن صحیح مداد
- ارتباط با مربی و معلمان
پیش دبستانی ۱ چیست و چه کودکانی باید بروند؟
پیشدبستانی یک و دو هرکدام اهداف آموزشی مخصوص خود را دارند. پیشدبستانی ۱ دورهای مخصوص کودکان ۴ تا ۵ سال است که با هدف آشنایی اولیه با مفاهیم پایه، مهارتهای اجتماعی و آمادگی تدریجی برای محیط آموزشی برگزار میشود.
پیش دبستانی ۲ چیست و چه کودکانی باید بروند؟
پیشدبستانی ۲ دورهای ویژه کودکان ۵ تا ۶ سال است که آنها را با مهارتهای اولیه تحصیلی و اجتماعی برای ورود به کلاس اول دبستان آماده میکند. در برخی پیشنهادهای جدید آموزشی، پیشدبستانی از ۵ سالگی بهعنوان مرحلهای برای آمادهسازی کودکان قبل از ورود به دبستان در نظر گرفته میشود تا مهارتهای اولیه یادگیری در آنها تقویت شود.
اگر کودک پیش دبستانی نرود چه اتفاقی میافتد؟
عدم ثبتنام در پیشدبستانی همیشه مشکلساز نیست، اما نرفتن به این دوره ممکن است کودک را در آغاز پایه اول با چالشهایی روبهرو کند. پیشدبستانی علاوه بر آمادهسازی ذهنی برای یادگیری خواندن و نوشتن، مهارتهای اجتماعی، ارتباطی و استقلال فردی را نیز تقویت میکند. نبود این تجربه ممکن است موجب سختتر شدن سازگاری کودک با محیط مدرسه، کاهش اعتمادبهنفس در تعامل با همسالان و کندی در یادگیری مهارتهای پایه شود. البته این موارد قطعی نیست و به شرایط خانوادگی و میزان آموزشهای جایگزین نیز بستگی دارد.
پیش دبستانی مجازی چیست و چطور ثبت نام کنیم؟
پیش دبستانی مجازی از راههای مختلفی ارائه میشود، اما رایجترین شیوه ثبتنام کودکان در زمان مقرر از طریق اپلیکیشن شاد ویژه دوره پیشدبستانی است.
علاوه بر آن، بسیاری از مراکز پیشدبستانی غیردولتی نیز برنامههای آموزشی خود را بهصورت مجازی ارائه میکنند. بنابراین والدینی که قصد ثبتنام فرزند خود را دارند، میتوانند بر اساس شرایط و ترجیح خود، از طریق اپلیکیشن شاد یا مؤسسات پیشدبستانی غیردولتی اقدام به ثبتنام کنند.
قوانین ثبت نام پیش دبستانی
شرایط عمومی ثبتنام پیشدبستانی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ برای متقاضیان دوره پیش دبستانی به شرح زیر است:
- ثبتنام نوآموزان باید بر اساس آییننامه اجرایی مدارس و مقررات آموزشی مربوط به دورههای تحصیلی انجام شود.
- شیوهنامه ثبتنام دانشآموزان اتباع برای سال ۱۴۰۴–۱۴۰۵ از سوی مرکز امور بینالملل و مدارس خارج از کشور اعلام خواهد شد.
- برای پوشش کامل تحصیلی، کودکان ایرانی فاقد مدارک هویتی که شرایط سنی ورود به آموزش رسمی را دارند، با ارائه «کارت حمایت تحصیلی» صادرشده از فرمانداریها میتوانند ثبتنام شوند.
- پذیرش نوآموزان پیشدبستانی باید مطابق دستورالعمل و شیوهنامههای مربوط انجام گیرد.
- ثبتنام تمام نوآموزان پیشدبستانی در سامانه سیدا الزامی است و مدیر مدرسه مسئول ثبت اطلاعات در کدهای دولتی، مشارکتی و غیردولتی است.
- ثبتنام نوآموزان اتباع در دوره پیشدبستانی مانند سایر پایهها و براساس شیوهنامههای ابلاغی مجاز است.
- ثبت نام پیش دبستانی در پادا انجام میشود.
در مطالب شرایط سن پیش دبستانی و سن ثبت نام کلاس اول بازه سنی ورود به پیش دبستان و دبستان را بررسی کردهایم.
سخن پایانی
مهد کودک یا پیش دبستانی ممکن است برای برخی از کودکان با نیازها یا مشکلات خاص و ویژه انتخاب خوبی نباشد اما برای اکثر کودکان قدم مهمی برای آمادگی حضور در مدرسه و پایه ابتدایی است. ثبت نام پیش دبستانی به عنوان نزدیکترین دوره زمانی و مشابهترین دوره آموزشی برای ورود کودکان به فضای درس و مشق و مدرسه است. همانطور که گفتیم حضور در پیشدبستانی خصوصا اگر با دبستان ادغام شده باشد، کودکان را با این فضا آشنا میکند و آنها را به رعایت یک ساختار و چهارچوب منظم عادت میدهد. بنابراین برای پایه پیشدبستانی به دنبال مراکزی باشید که مربیان متخصص داشته باشند و با برنامههای متنوع، جذاب اما دارای محوریت آموزشی، کودک را یک قدم جلوتر ببرد. در این راستا میتوانید لیست پیش دبستان های سلام را هم بررسی کنید.
سوالات متداول
در ایران دو نوع پیش دبستانی یک و دو داریم که به ترتیب برای سنین ۴ تا ۵ و ۵ تا ۶ سال مناسب هستند.
به صورت کلی گذراندن این مقطع اجباری نیست و قانونی در این خصوص وجود ندارد.
خیر، ورود به پیش دبستانی اجباری نیست اما مزیتهای بسیاری دارد که در این مطلب به آنها اشاره کردیم، همچنین برخی از مدارس معتبر برای ثبت نام مقطع دبستان شرط گذراندن دوره پیش دبستانی دارند.
بچه هایی که پیش دبستانی نرفته باشند ممکن است نسبت به همسالان دیگرشان در کلاس اول دبستان مهارتهای ارتباطی و یادگیری کمتری داشته باشند و از این نظر دچار افت درسی یا کاهش اعتماد به نفس شوند.
