یکی از سوالاتی که ذهن بسیاری از دانشآموزان و والدین را درگیر میکند این است که از چه سنی باید به فکر کنکور باشیم و آیا لازم است از سالهای ابتدایی مدرسه برای آن برنامهریزی کرد یا نه. رقابت کنکور در ایران جدی است و طبیعی است که خانوادهها به دنبال پیدا کردن سن مناسب برای شروع کنکور باشند.
واقعیت این است که موفقیت در کنکور حاصل یک سال تلاش و مطالعه فشرده نیست، بلکه نتیجه سالها مطالعه مستمر، عادتهای مطالعه درست و آمادگی ذهنی برای کنکور در طول سالهای تحصیل است. البته اگر این مسیر را خیلی زود آغاز کنیم، خطر «فشار کنکور در سنین پایین» وجود دارد که میتواند انگیزه دانشآموز را کاهش دهد و اثر معکوس بگذارد.
در ادامه به صورت دقیق بررسی میکنیم کنکور از کی شروع میشه، شروع کنکور از چه پایهای منطقی است و دانشآموزان از چه زمانی باید وارد مسیر جدی برنامهریزی کنکور برای دانشآموزان شوند.
از چه سنی باید فرزندم را برای کنکور آماده کنم؟
اگر بخواهیم واقعبینانه به این پرسش شما مخاطبان مدارس سلام پاسخ دهیم باید بین «آمادگی برای درس خواندن» و «آمادگی مستقیم برای کنکور» تفاوت قائل شویم.
در سالهای دبستان هدف اصلی باید ایجاد علاقه به یادگیری، تقویت مهارت خواندن و نوشتن و شکل دادن به عادت مطالعه باشد. در این سن اصلا لازم نیست کودک درگیر فضای رقابتی کنکور شود. آنچه در این دوره اهمیت دارد ساختن پایههای آموزشی و ذهنی است که بعدها به موفقیت در کنکور کمک میکند.
در دوره متوسطه اول یعنی پایههای هفتم، هشتم و نهم شرایط کمی متفاوت میشود. در این دوره بهتر است دانشآموز به تدریج نظم در مطالعه را یاد بگیرد و روی درک مفهومی درسها تمرکز کند. این مرحله در واقع نوعی آمادگی کنکور از چه سنی به شکل غیرمستقیم محسوب میشود.
اما زمانی که دانشآموز وارد پایه دهم میشود شرایط کاملا تغییر میکند. از این مقطع به بعد میتوان وارد مرحله جدی برنامهریزی کنکور برای دانشآموزان شد بنابراین سن مناسب برای شروع کنکور به صورت جدی از پایه دهم است.
پیشنهاد مطالعه: راهنمای برنامه ریزی برای کنکور
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
آیا شروع کنکور از متوسطه اول درست است؟
بسیاری از خانوادهها تصور میکنند که هرچه زودتر دانشآموز را وارد فضای کنکور کنند احتمال موفقیت او بیشتر خواهد شد. به همین دلیل بعضی از دانشآموزان از دوره راهنمایی در کلاسهای تستی و برنامههای سنگین کنکور شرکت میکنند.
اما تجربه آموزشی نشان میدهد شروع کنکور از متوسطه اول به شکل تستی و رقابتی معمولا تصمیم درستی نیست. در این سن مهمتر از حل تستهای کنکور، فهم عمیق مفاهیم درسی و تقویت مهارت یادگیری است.
در واقع اگر دانشآموز در دوره راهنمایی پایه درسی قوی در درسهایی مثل ریاضی، علوم و ادبیات داشته باشد در سالهای بعد مسیر کنکور برای او بسیار هموارتر خواهد شد بنابراین کنکور از متوسطه اول باید به شکل تقویت پایه علمی و مهارت مطالعه دیده شود و مانند یک رقابت جدی نباشد.
کنکور از کلاس چندم اهمیت پیدا میکند؟
اهمیت واقعی کنکور از زمانی آغاز میشود که دانشآموز وارد دوره دوم متوسطه میشود. در این دوره دانشآموز رشته تحصیلی خود را انتخاب میکند و دروس تخصصی مرتبط با کنکور به صورت جدیتر تدریس میشوند.
میتوان گفت کنکور از کلاس دهم اهمیت مستقیم پیدا میکند. مباحثی که در پایههای دهم، یازدهم و دوازدهم آموزش داده میشوند بخش اصلی سوالات کنکور را تشکیل میدهند.
البته نباید فراموش کرد که پایه علمی بسیاری از این مباحث در دوره متوسطه اول شکل میگیرد. به همین دلیل اگر دانشآموز در سالهای قبل مطالعه منظم داشته باشد در سالهای کنکور فشار کمتری را تجربه خواهد کرد.
آیا فکر کردن به کنکور از دبستان اشتباه است؟
در سالهای دبستان کودک هنوز در حال شکل دادن شخصیت، علاقهها و مهارتهای پایهای خود است. اگر در این سن فضای زندگی او بیش از حد به سمت رقابت و نتیجهگرایی سوق داده شود ممکن است باعث ایجاد اضطراب و کاهش علاقه به درس شود.
به همین دلیل بسیاری از متخصصان آموزشی معتقدند که وارد کردن کودک دبستانی به فضای کنکور میتواند نوعی فشار کنکور در سنین پایین ایجاد کند.
البته این به معنای بیتوجهی به آینده تحصیلی نیست. والدین میتوانند در این سن با تشویق کودک به مطالعه، ایجاد نظم در انجام تکالیف و تقویت مهارتهای یادگیری به شکل غیرمستقیم مسیر موفقیت آینده او را هموار کنند.
بهترین سن برای شروع برنامهریزی کنکور چیست؟
وقتی صحبت از بهترین زمان برنامهریزی برای کنکور میشود اکثر مشاوران تحصیلی یک پاسخ مشترک دارند. شروع برنامهریزی جدی برای کنکور از ابتدای پایه دهم منطقیترین زمان است.
در این سن دانشآموز رشته تحصیلی خود را انتخاب کرده و از نظر ذهنی نیز به مرحلهای رسیده است که میتواند هدفگذاری بلندمدت داشته باشد. از این مقطع به بعد میتوان برنامههای مطالعاتی منظم، آزمونهای آزمایشی و روشهای تستزنی را به برنامه درسی اضافه کرد.
پس بهترین سن برای شروع برنامهریزی کنکور حدود ۱۵ سالگی و همزمان با ورود به پایه دهم است.
از چه پایهای باید جدی برای کنکور درس بخوانیم؟
دانشآموزان بسیاری در سلام این سوال را مطرح میکنند که از چه پایهای باید جدی برای کنکور درس بخوانیم. پاسخ این سوال نیز به همان نقطه مهم یعنی پایه دهم برمیگردد.
از این مقطع به بعد بهتر است دانشآموز علاوه بر مطالعه برای امتحانات مدرسه، به تسلط عمیق بر مباحث درسی نیز توجه کند. مطالعه مفهومی، حل تمرینهای بیشتر و استفاده از تستهای آموزشی میتواند به تثبیت یادگیری کمک کند.
در واقع سال دهم زمانی است که دانشآموز به طور رسمی وارد مسیر آمادگی کنکور از چه سنی میشود و باید به تدریج مهارتهای لازم برای موفقیت در این آزمون را یاد بگیرد. برای اطلاع از زمان برای مطالعه، حتما مقاله زمان شروع مطالعه برای کنکور را بخوانید.
آیا از دهم باید به کنکور فکر کرد؟
پایه دهم نقطه شروع واقعی برای توجه جدی به کنکور است. در این سال دانشآموز میتواند اهداف تحصیلی خود را مشخص کند و برای رسیدن به آنها برنامهریزی داشته باشد.
البته فکر کردن به کنکور نباید به معنای ایجاد استرس دائمی باشد. هدف اصلی در این سالها باید یادگیری عمیق مطالب درسی و ایجاد یک روند مطالعه پایدار باشد.
اگر دانشآموز از دهم با برنامه پیش برود در سال دوازدهم فشار بسیار کمتری را تجربه خواهد کرد و با آمادگی بیشتری در آزمون شرکت میکند.
پیشنهاد مطالعه: روش مطالعه ریاضی برای کنکور
آیا شروع زودهنگام کنکور خوب است؟
پاسخ این سوال بستگی دارد که منظور از شروع زودهنگام چه چیزی است. اگر شروع زودهنگام به معنای تقویت پایههای درسی و ایجاد عادت مطالعه در سالهای قبل باشد قطعا مفید است.
اما اگر منظور از شروع زودهنگام ورود به کلاسهای سنگین کنکور و رقابت شدید از سنین پایین باشد این کار میتواند باعث خستگی و کاهش انگیزه دانشآموز شود.
در واقع موفقیت در کنکور بیشتر از آنکه به شروع خیلی زود وابسته باشد به کیفیت مطالعه و استمرار در سالهای اصلی دبیرستان بستگی دارد.
چطور بدون استرس برای کنکور آماده شویم؟
آمادگی برای کنکور زمانی نتیجه بهتری میدهد که همراه با آرامش و برنامهریزی منطقی باشد.
• مهمترین نکته این است که دانشآموز به جای تمرکز دائمی روی نتیجه نهایی، روی روند یادگیری تمرکز کند و این یکی از اصلیترین هدفهای ما در مدارس سلام است.
• داشتن برنامه مطالعه منظم، خواب کافی، فعالیت بدنی و استراحت مناسب میتواند از ایجاد استرس جلوگیری کند.
• استفاده از راهنمایی یک مشاور تحصیلی آگاه میتواند به تنظیم درست برنامهریزی کنکور برای دانشآموزان کمک کند.
با چنین رویکردی دانشآموز میتواند بدون اضطراب و با انگیزه در مسیر آمادگی برای کنکور حرکت کند.
نکات موفقیت در کنکور
برای رسیدن به نتیجه مطلوب در کنکور، داشتن برنامهریزی اصولی و شروعی هدفمند از مهمترین عوامل موفقیت است. یک برنامه مطالعاتی کارآمد معمولا بر چند اصل مهم استوار است که رعایت آنها میتواند مسیر آمادگی برای کنکور را منظمتر کند که در ادامه به بررسی آنها میپردازیم.
- برنامهریزی بلندمدت: در این برنامهریزی کنکور برای دانشآموزان لازم است تصویر کلی مسیر مطالعهتان را مشخص کنید، بدانید تا چه زمانی یک دور کامل مطالعه دروس را به پایان میرسانید، چه زمانهایی را به مرور مطالب اختصاص میدهید و از چه تاریخی وارد مرحله جمعبندی میشوید.
- برنامهریزی میانمدت: پس از تعیین هدفهای کلی در برنامهریزی بلندمدت، لازم است برنامه مطالعه در بازههای هفتگی تنظیم شود. در این مرحله با توجه به حجم مطالب باقیمانده و زمانی که در اختیار دارید، مشخص میکنید که هر هفته برای هر درس چه مقدار مطالعه لازم است.
- برنامهریزی کوتاهمدت: برنامه کوتاهمدت همان برنامه روزانه است. بهتر است از شب قبل یا ابتدای هر روز مشخص کنید که در آن روز چه درسهایی را مطالعه میکنید و از هر درس چه میزان مطلب را قرار است بخوانید.
- انتخاب منابع مناسب: استفاده از منابع مناسب نقش مهمی در موفقیت در کنکور دارد. برای موفقیت در کنکور بهتر است از کتابهایی استفاده شود که درسنامههای کوتاه اما جامع دارند و تستهای آنها تا حد زیادی مشابه سوالات کنکور است. همچنین در زمان مطالعه، با استفاده از روش های خلاصه برداری برای کنکور برای آزمونتان خلاصه برداری کنید تا مطالب را فراموش نکنید.
- شرکت در آزمونهای آزمایشی: آزمونهای آزمایشی به دانشآموزان کمک میکنند تا سطح یادگیری خود را ارزیابی کنند و نقاط ضعف و قوتشان را بهتر بشناسند.
- افزایش تدریجی ساعت مطالعه: برای ایجاد عادت مطالعه منظم، بهتر است ساعت مطالعه بهتدریج افزایش پیدا کند. میتوانید هفته اول مطالعه برای کنکور را با حدود شش ساعت مطالعه در روز شروع کنید و هر هفته یک ساعت به آن اضافه کنید تا به حدود ده تا دوازده ساعت مطالعه روزانه برسید.
اشتباهات رایج دانشآموزان در کنکور
بسیاری از داوطلبان کنکور بهخاطر کمبود زمان یا نداشتن اولویتبندی درست، دچار اشتباهاتی میشوند که میتواند نتیجه نهایی آنها را تحت تاثیر قرار دهد.
برخی از اشتباهات رایج دانشآموزان در مسیر آمادگی برای کنکور به شرح زیر است:
• نداشتن اولویتبندی در کارهای روزانه: در دوران آمادگی برای کنکور، برنامهریزی روزانه باید هدفمند و دقیق باشد. خواب کافی، مطالعه متمرکز و محدود کردن زمان استفاده از گوشی و تستزنی هدفمند باید در اولویت اصلی برنامه روزانه دانشآموزان قرار گیرد.
• بیتوجهی به ترتیب و اهمیت مباحث درسی: صرف زمان زیاد برای مطالعه مباحث کماهمیت باعث اتلاف وقت میشود بنابراین بهتر است مطالعه مباحث کلیدی هر درس را در اولویت خود قرار دهید.
• تستزنی بدون استراتژی: برخی دانشآموزان تصور میکنند باید همه تستهای یک مبحث را حل کنند، در حالی که وقتی زمان کافی برای حل همه تستها وجود ندارد، کیفیت مهمتر از کمیت است. انتخاب هوشمندانه تستها (مثلاً حل تستها بهصورت یکدرمیان یا مضربی) بسیار موثرتر از حل تعداد زیادی تست است.
• چندمنبعی بودن: تهیه و استفاده از منابع متعدد آموزشی نهتنها کمکی به یادگیری نمیکند، بلکه موجب سردرگمی و کاهش تمرکز میشود. تمرکز روی منابع محدود و مناسب، نتیجه بهتری به همراه دارد.
• نداشتن روش مطالعه صحیح برای هر درس: هر درس روش مطالعه مختص به خود را دارد. ندانستن این روشها موجب میشود زمان زیادی برای مطالعه دروس صرف شود بدون آنکه نتیجه مطلوبی حاصل گردد.
• موکول کردن تستزنی به ماههای پایانی: تستزنی باید از همان ابتدای مسیر و همزمان با مطالعه هر مبحث آغاز شود تا یادگیری عمیق و ماندگار شکل گیرد، نه اینکه به ماههای پایانی موکول گردد.
• بیتوجهی به برنامه مرور دروس: مرور منظم مطالب مطالعه شده از فراموشی آنها جلوگیری میکند و تثبیت یادگیری مطالب را ممکن میسازد و عدم مرور منظم دروس، حتی با وجود مطالعه مناسب آنها، سبب افت عملکرد در آزمونها میشود.
صبرو استمرار از عواملی هستند که مسیر برنامهریزی کنکور برای دانشآموزان را هموارتر میکنند. پرهیز از این اشتباهات و داشتن نگاه واقعبینانه، میتواند شانس موفقیت شما را در کنکور به شکل قابل توجهی افزایش دهد.
نتیجهگیری
در پاسخ به این سوال که از چه سنی باید به فکر کنکور باشیم باید گفت مسیر موفقیت در کنکور یک فرآیند چندساله است اما شروع جدی آن از پایه دهم منطقیتر است.
در سالهای دبستان و متوسطه اول بهتر است تمرکز روی تقویت پایههای درسی، ایجاد عادت مطالعه و شکل دادن به آمادگی ذهنی برای کنکور باشد. پس از ورود به پایه دهم میتوان با یک برنامه منظم وارد مرحله اصلی آمادگی برای کنکور شد.
موفقیت در این مسیر بیشتر از هر چیز به استمرار، برنامهریزی درست و حفظ تعادل بین درس و زندگی بستگی دارد.
