الفبای فارسی مجموعهای از حروف است که از چینش آنها در کنار یکدیگر کلمهها ساخته میشوند. فارسی ۳۲ حرف الفبا دارد که آموزش آنها از «الف تا ی» با نظم و ترتیب خاصی به کودکان صورت میگیرد. آموختن ترتیب حروف الفبا برای کودکان بسیار مهم است، زیرا در اکثر موقعیتهای روزمره و حتی اداری، اطلاعات را براساس ترتیب حروف تنظیم میکنند.
ما در این مقاله از روشهای جذابی مانند شعر و جدول کمک میگیریم تا کودکان بهراحتی بتوانند ترتیب حروف الفبا و شکل حروف الفبا فارسی کامل را یاد بگیرند و به حافظه بلندمدت بسپارند.
جدول حروف الفبا فارسی کلاس اول (شکل حروف الفبای فارسی)
| آ-ا (الف) | ب – ب | پ – پ | ت – ت | ث – ث | ج – ج (جیم) | چ – چ | ح – ح |
| خ – خ | د (دال) | ذ (ذال) | ر | ز | ژ | س – س (سین) | ش – ش (شین) |
| ص – ص (صاد) | ض – ض (ضاد) | ط (طا) | ظ (ظا) | ع – ع – ﻌ – ﻊ (عین) | غ – غ – ﻎ – ﻐ (غین) | ف | ق (قاف) |
| ک (کاف) | گ (گاف) | ل (لام) | م (میم) | ن (نون) | و (واو) | ه (ها) | ی (یا) |
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
آموزش حروف الفبا به ترتیب
حروف الفبا فارسی کامل، با صدا و تلفظ به این صورت هستند:
- آ-ا که الف هم به آنها میگویند و بهصورت «آ» تلفظ میشود.
- ب
- پ
- ت
- ث
- ج یا جیم
- چ
- ح
- خ
- د یا دال
- ذ یا ذال
- ر
- ز
- ژ
- س یا سین
- ش یا شین
- ص یا صاد (ص، ث و س، در زبان فارسی تلفظ یا آوای یکسانی دارند).
- ض یا ضاد
- ط یا طا (ط و ت، در زبان فارسی تلفظ یا آوای یکسانی دارند).
- ظ یا ظا (ز، ذ، ض و ظ، در زبان فارسی تلفظ یا صدای یکسانی دارند).
- ع یا عین
- غ یا غین
- ف
- ق یا قاف (غ و ق، در زبان فارسی صدای یکسانی دارند).
- ک یا کاف
- گ یا گاف
- ل یا لام
- م یا میم
- ن یا نون
- و یا واو
- ه یا ها (ح و ه در زبان فارسی تلفظ یکسانی دارند).
- ی یا یا
۱۰۰ جمله با کلمات کلاس اول دبستان که به شما کمک میکند مهارتهای نوشتاری خود را تقویت کنید، همین حالا در مقاله ما بخوانید.
در تصویر زیر عکس اسامی حروف الفبا را مشاهده میکنید.
مثال کودکانه برای حروف الفبا
در جدول زیر مثالهای کودکانهی حروف الفبا فارسی را به ترتیب حروف الفبا برایتان آوردهایم:
| حرف | مثال کودکانه |
| ا | آسمان |
| ب | باد |
| پ | پتو |
| ت | توپ |
| ث | ثریا |
| ج | جوجه |
| چ | چتر |
| ح | حلزون |
| خ | خرگوش |
| د | در |
| ذ | ذرت |
| ر | رود |
| ز | زنگ |
| ژ | ژله |
| س | سبد |
| ش | شیر |
| ص | صابون |
| ض | ضرب |
| ط | طاووس |
| ظ | ظرف |
| ع | عسل |
| غ | غذا |
| ف | فیل |
| ق | قند |
| ک | کتاب |
| گ | گربه |
| ل | لیمو |
| م | مو |
| ن | نان |
| و | ورق |
| ه | هوا |
| ی | یخ |
پیشنهاد مطالعه: کلمات همآوا چه کلماتی هستند؟ | نکات کلیدی کلمات همآوا+ مثالهای کاربردی
شعر برای یادگیری ترتیب حروف الفبا فارسی کامل
تا به اینجا جدول الفبا و شکل حروف الفبا به ترتیب را به زبان ساده یاد گرفتیم. همانطور که میدانید بچهها عاشق یادگیری با شعر هستند و برای همین آموزش شعر به کودکان در آموزش مفاهیم و مهارتهای مختلف کمک زیادی به آنها میکند. ما هم در اینجا ۲ شعر جذاب و ساده برای آموزش ترتیب حروف الفبای فارسی به کودکان بیان میکنیم.
برای تأثیر مثبت در عاقبت بچه های بیش فعال، آموزش را از پایه با تمرینات جذاب حروف الفبا و بازیهای تمرکزی آغاز کنید.
شعر یادگیری حروف الفبای فارسی | کوتاه و کاربردی
«الف» و «ب» و «پ» و «ت» / رفتن خونه خانم «ث»
دیدن که دام دارام دی دیم / داره میآد آقای «جیم»
پشت سرش چه خوشحال / «چ» و «ح» و «خ» و «دال»
«ذال» با یه کیک خوشمزه / که روش نشستن «ر» و «ز»
«ژ» گفت در رو نبندین / پشت درن «سین» و «شین»
«صاد» و «ضاد» و «طا» و «ظا» / دارن میآن به اینجا
«عین» و «غین» و «ف» و «قاف» / دنبالشون «کاف» و «گاف»
«لام» و «میم»، «نون» خریدن / گشتن «واو» رو ندیدن
گفتن اینجا خالیه / جای حرف «ه» و «ی»
شعر یادگیری حروف الفبای فارسی | بلند و آموزنده
همگی بیایین سوار شین / سوار این قطار شین
الفبای قطاره / ۳۲ تا کوپه داره
اولِ آبه، «آی با کلاه»، «آی بیکلاه»/ اینا «الفان»
الف سرِ الفباس / اولِ تموم حرفاس
آی با کلاه / مثل «آلبالو»
ترش و دو شاخه / سرخ و کوچولو
کوپه دوم / «ب» مثل بچه
ب مثل بازی / بچه نازم بهپا نبازی
ب مثل بابا / بابای خوبم نشسته اینجا
تکیه داده، آروم خوابیده / پدربزرگم تو کوپه سه
«پ» و پ و پ، پنجره بازه / پ و پ و پ، پرده چه نازه
نقطههای «ت»، به شکل توپ / ت مثل توپه، اینم دو تا توپ
«ث» سهنقطه، مثل ثریا / تو کوپه پنج، نشسته تنها
«جیم» مثل جوجه، جوجه کوچک / اینجا نشسته پیش جیرجیرک
جیکجیک و جیرجیر با هم میخندن / درها رو به روی غصه میبندن
«چ» مثل چایی، بهپا نسوزی / روی لباست چایی نریزی
«ح» مثل حوله، حوله رو بردار / تنت رو خشک کن تا نشی بیمار
«خ» مثل خرس و خروس و خرگوش / سه تا رفیقِ خوشگل و باهوش
«دال» مثل دسته، دستام تمیزه / مامان خوبم دستام رو شسته
«ذال» مثل ذرت، زرد و طلایی / مثل پف فیل، چاق و طلایی
«ر» مثل روباه که حقهبازه / چشاش قشنگه، دُمش درازه
ویز و ویز و ویز، «ز» مثل زنبور / نیش میزنه، میسوزه بدجور
«ژ» مثل ژاکت، چه گرم و نرمه / تو فصل سرما، لباس گرمه
«سین» مثل ساعت، ساعت و دیوار / صبح شده تیکتاک، بیدار شو بیدار
شانه میکشم، «شین» مثل شانه / صاف میشه موهام دانه به دانه
یه ضربدر زدم رو نقطه «ضاد» / «صاد» مثل صابون، لیز خورد و افتاد
«طا» مثل طبله، نقطه نداره / «ظا» مثل ظرفه، یه نقطه داره
«عین» مثل عینک، برای دیدن / چشمش ضعیفه برادر من
«غین» مثل غازه، یه غاز خوشگل / چقدر تمیزه، نپره تو گِل
«ف» مثل فیله، یه نقطه داره / «قاف» مثل قوری، دو نقطه داره
«کاف» مثل چیه، مثل یه کلاغ / که دلش میخواد بپره تو باغ
«گاف» مثل گردو، گردوی تازه / گرد و خوشگل و ترد و خوشمزه
«لام» مثل لکلک با پرهای باز / پاهای بلند، گردن دراز
«میم» مثل مامان، مامانی جونم / من دوسِت دارم، پیشت میمونم
بوی نان میآد، «نون» شبیه نان / برکت خداست، بخور نوش جان
«واو» مثل وزغ، شکل قورباغه / چشاش درشته، هیکلش چاقه
«ه» مثل هویچ، مثل هلو / میوه دوست داره تینا کوچولو
کوپه آخر، «ی» مثل یویو / یه بازی خوب، کوچولو بدو
آموزش حروف الفبای فارسی
آموزش حروف الفبا به ترتیب نیاز به تخصص و آگاهی از اصول اولیه تدریس حرف الفبا دارد. امروزه این آموزشها با توجه به اصول و قواعد خاصی مانند معرفی آوا، نشانهها و هجیکردن صورت میگیرند که باید توسط معلمان آموزشدیده انجام شود و پس از آن باید درست نوشتن را به کودک آموزش دهند. معلمان و مربیان برای آموزش اصولی حروف الفبای فارسی از برخی روشهای متداول آموزشی مانند موارد زیر نیز استفاده کنند:
- استفاده از ترانه و شعرهای آموزش حروف الفبا
- آموزش به کمک روشهای نوین تدریس ابتدایی مانند یادگیری مشارکتی
- داستانخوانی و قصهگویی برای آشنایی کودکان با حروف الفبا
- بهرهگیری از فلشکارتها و ابزارهای تصویری برای بهبود فرآیند یادگیری
آموزش نوشتن حروف الفبای فارسی به کودکان
در آموزش نوشتن الفبای فارسی به کودکان، توجه و یادآوری چند نکته به آنها اهمیت زیادی دارد:
- در زبان فارسی، حروف و کلمات را از راست به چپ مینویسیم و میخوانیم.
- حروف الفبای فارسی دارای نقطه هستند که معمولا در پایان نوشتن هر حرف یا کلمه، آنها را در جای خود میگذاریم.
- حروف فارسی روی خط نوشته میشوند، پس حتما از دفترهای خطدار برای آموزش حروف الفبا به کودکان استفاده کنید.
- بعضی از حروف الفبای فارسی مانند «ب-ب»، دو حالت بلند و بریده دارند. حتما هر دو حالت را با کودک تمرین کنید.
در کنار این نکات، استفاده از انواع بازی آموزشی کلاس اول ابتدایی برای کودکانی که به تازگی وارد فضای آموزشی مدارس شدهاند میتواند بسیار کمک کننده باشد.
روشهای خلاقانه آموزش حروف الفبا
روشهای خلاقانه آموزش حروف الفبا به کودکان شما کمک میکند تا راحتتر با شکل و تلفظ حروف الفبا آشنا شوند و با بازی و سرگرمی حروف الفبای فارسی را بیاموزند. در ادامه چند روش ساده و خلاقانه آموزش حروف الفبا به کودکان را برایتان آوردهایم:
۱. بازیهای آموزشی:
- لیلی حروف:حروف الفبا را روی خانههایی مستطیل شکل روی زمین بکشید. حال به کودکتان بگویید که با لیلی به خانه س، م یا ن و یا حروف دیگر برود.
- کارتبازی با حروف الفبا: روی کارتهای رنگی حروف الفبای فارسی را بنویسید، حال یک کارت بردارید؛ هرکس که مثال خلاقانهتری برای آن حرف بزند، برنده است.
- پیدا کردن حروف: چند مجله و روزنامه پیدا کنید و صفحات یا بخشهایی از آنها را ببرید، به کودکتان بگویید که حروف مختلف را در مجلهها پیدا کند و با ماژیکهای رنگی دور آنها خط بکشد.
۲. فعالیتهای عملی:
- ساخت حروف الفبا با خمیربازی، نخود و چسب، یا کاغذ رنگی
- آواز الفبا با ریتمهای خیلی ساده و تکرارشونده که در این مقاله دو نمونه از آنها را برایتان آوردهایم.
آموزش حروف الفبا فارسی به کودکان ۳ تا ۵ سال
برای آموزش حروف الفبا به کودکان ۳ تا ۵ سال از نکات زیر استفاده کنید:
- معرفی حروف با شعر و بازی: مثل “الف مثل ابر، ب مثل باد”، حروف را با شعر و آهنگ به کودک نشان دهید.
- کارتهای تصویری: برای هر حرف یک کارت با تصویر جذاب آماده کنید تا کودک همزمان حرف و تصویر را یاد بگیرد.
- تمرین شنیداری: صدای حروف را با کودک تکرار کنید تا مهارت شنیداری او تقویت شود.
آموزش حروف الفبا فارسی به کودکان ۵ تا ۶ سال
برای آموزش حروف الفبا به کودکان ۵ تا ۶ سال از نکات زیر استفاده کنید:
- پیدا کردن حروف در کلمات ساده: مثلاً حرف “ب” در کلمه “بابا” را پیدا کند و بشناسد.
- جورچین حروف: حروف پلاستیکی یا مقوایی را کنار هم بچیند تا کلمات ساده بسازد.
- رنگآمیزی حروف بزرگ: روی کاغذ حروف بزرگ را رنگ کند تا شکل و فرم حروف در ذهنش بماند.
آموزش حروف الفبا فارسی به کودکان ۶ تا ۷ سال
برای آموزش حروف الفبا به کودکان ۶ تا ۷ سال از نکات زیر استفاده کنید:
- ساخت هجاهای ساده: با ترکیب صامت و مصوت، هجاهایی مثل “با”، “بو”، “بی” بسازید.
- خواندن کلمات کوتاه: کلمات ۲-۳ حرفی مثل “مادر”، “آب”، “تاب” را بخواند.
- نوشتن حروف با انگشت یا ابزار بازی: روی شن، خمیربازی یا گچ حروف را بنویسد تا حس لمسی و حافظه بصری تقویت شود.
نکات آموزشی حروف الفبا
۱. استفاده از نکات آموزشی ساده زیر به شما کمک میکند تا کودکتان را در یادگیری راحتتر حروف الفبای فارسی یاری کنید:
آموزش را با حروف سادهتر آغاز کنید (مثل ا، ب، پ، ت) و بعد سراغ حروف نقطهدار و سختتر بروید. این مدل، بار شناختی کودک را کم میکند و تمرکز را بالا میبرد.
۲. در هر روز فقط ۲ تا ۳ حرف جدید معرفی کنید و همانها را با یک بازی کوتاه مرور کنید. تکرار روزانه باعث میشود حروف در حافظهی فعال بمانند.
۳. از فلشکارت تصویری و کلمات ملموس استفاده کنید؛ کلماتی که کودک در دنیای واقعی میشناسد، مثل میوهها، حیوانات و اشیای خانه. انتخاب واژههای تکسیلابی (مثل «مو»، «مار»، «برگ») یادگیری را سریعتر میکند.
۴. برای حروف چالشدار مثل ض، ظ، غ یک داستان کوتاه و شاد بسازید؛ کودکان از طریق روایت، حفظ و تشخیص را بهتر انجام میدهند.
۵. تمرین تشخیص صدا («کدامیکی با م شروع میشود؟ موش یا چتر؟»)، تطبیق تصویر و حرف، و بازیهای کوتاه خانوادگی باعث تقویت یادگیری بدون فشار در کودکان میشود.
تفاوت حروف الفبای فارسی با الفبای عربی
الفبای فارسی و الفبای عربی شباهت بسیار زیادی نسبت به یکدیگر دارند، اما الفبای عربی ۲۸ حرف دارد و در مقایسه با الفبای فارسی، چهار حرف «پ»، «چ»، «ژ» و «گ» در آن وجود ندارد.
تفاوت حروف الفبای فارسی با حروف الفبای انگلیسی
تعداد حروف الفبای فارسی بیشتر از الفبای انگلیسی است؛ الفبای انگلیسی تنها ۲۶ حرف دارد، در حالی که الفبای فارسی شامل ۳۲ حرف است.
سخن پایانی
زبان فارسی دارای ۳۲ حرف است که علاوهبر یادگیری خود آنها، آموختن ترتیبشان هم اهمیت زیادی دارد. حروف الفبای فارسی با آ-ا (الف) شروع و با ی (یا) تمام میشوند. بهترین روش برای حفظ و بهخاطرسپاری آنها از قدیم تاکنون استفاده از شعرهای آموزشی بوده است. علاوهبراین، از روشهای جالب و جذاب دیگری مانند فلشکارتها و داستانخوانی نیز برای آموزش الفبا به کودکان استفاده میکنند. امیدواریم که این مقاله در یادگیری ترتیب حروف الفبای فارسی با صدا و تلفظ برای شما مفید بوده باشد.
سوالات متداول
- ترتیب حروف الفبای فارسی چگونه است؟
ترتیب حروف الفبای فارسی به این صورت است: «آ-ا، ب، پ، ت، ث، ج، چ، ح، خ، د، ذ، ر، ز، ژ، س، ش، ص، ض، ط، ظ، ع، غ، ف، ق، ک، گ، ل، م، ن، و، ه، ی». - اسم و صدای حروف الفبای فارسی چه هستند؟
اسم و صدای حروف الفبای فارسی به ترتیب: «آ-ا (الف)، ب، پ، ت، ث، ج (جیم)، چ، ح، خ، د (دال)، ذ (ذال)، ر، ز، ژ، س (سین)، ش (شین)، ص (صاد)، ض (ضاد)، ط (طا)، ظ (ظا)، ع (عین)، غ (غین)، ف، ق (قاف)، ک (کاف)، گ (گاف)، ل (لام)، م (میم)، ن (نون)، و (واو)، ه (ها)، ی (یا)». - صداهای الفبای فارسی چه هستند؟
صدای الفبای فارسی به این شکل و ترتیب است: «الف، بِ، پِ، تِ، ثِ، جیم، چِ، حِ، خِ، دال، ذال، رِ، زِ، ژِ، سین، شین، صاد، ضاد، طا، ظا، عین، غین، فِ، قاف، کاف، گاف، لام، میم، نون، واو، هِ، یِ». - الفبای فارسی چند حرف دارد؟
در فارسی ۳۲ حرف الفبا داریم.
20 پاسخ
تو جدول حروف الفبا که گذاشتین، ترتیب حروف الفبا دقیقا همونه که تو مدرسه یاد میدادن؟ حس کردم یه کم فرق داره.
سلام ملیکا عزیز
بله، ترتیب ارائهشده در جدول حروف الفبا دقیقاً مطابق الگوی آموزشی رسمی است. اگر تفاوتی احساس کردهاید، احتمالاً به دلیل شیوهی نگارش یا دستهبندی جدید در مقاله است که برای وضوح بیشتر انجام شده است.
سلام خسته نباشید من حروف الفبای فارسی رو همیشه آخرش یادم میره. اون جدول اینجا کاملش رو داره؟
سلام مهتاب عزیز
بله، جدول درجشده فهرست کامل حروف الفبای فارسی را به ترتیب رسمی و معاصر ارائه میکند تا مراجعه و یادگیری آسانتر گردد.
من بچهم داره کلاس اول میره، میخوام بدونم این ترتیبی که شما برای حروف گذاشتین همونیه که تو کتاباشون هست؟
سلام فاطمه عزیز
بله، ترتیب ارائهشده در بخش «ترتیب حروف الفبا» مطابق با روند آموزشی رسمی مدارس است. هدف مقاله نیز هماهنگسازی مطالب با منابع درسی بوده است.
تو بخش حروف الفبای فارسی گفتین بعضی حروف از عربی اومدن. یعنی همش مال فارسی نیست؟
سلام امیر حسین عزیز
بخش قابلتوجهی از حروف کنونی از خط عربی اقتباس شدهاند، اما در گذر زمان با نیازهای زبان فارسی هماهنگ و تکمیل شدهاند. مقاله نیز به همین پیشینه اشارهای مختصر دارد.
من همیشه سر این الفبا و الفبای فارسی گیج میشم. این دوتا با هم فرق دارن؟
سلام سارینا عزیز
در اصل «الفبا» واژهای عام است و «الفبای فارسی» بهطور مشخص به سامانهی نوشتاری زبان فارسی اشاره دارد. مقاله نیز این تمایز را برای جلوگیری از سردرگمی بیان کرده است.
من تازه دارم فارسی یاد میگیرم، میشه بگین حروف الفبا فارسی چند تا هست دقیق دقیق؟
سلام ساینا عزیز
در الفبای فارسی ۳۲ حرف بهکار میرود. این تعداد در همان بخش «حروف الفبا فارسی» بهصورت مشروح توضیح داده شده است.
این مقالهتون خیلی خوب بود ولی یه سوال: چرا بعضی از حروف اصلاً تو کلمه به هم نمیچسبن؟ تو جدول حروف الفبا هم اینو نزده بودین؟
با سلام در متن مربوط به جدول حروف الفبا اشاره شده که گروهی از حروف فارسی از سمت راست اتصال نمیپذیرند. این ویژگی از قواعد خط فارسی است و در مقاله با مثالهای روشن توضیح داده شده است.
تو قسمت الفبای فارسی گفتین بعضی حروف شکلهای مختلف دارن. اینا همش تو جدولتونه؟
با سلام بله، در جدول ارائهشده تمامی صورتهای گوناگون حروف ابتدایی، میانی، پایانی و منفصل گنجانده شده است تا تصویری کامل برای فراگیر فراهم شود.
یه چیز… تو بخش الفبا فارسی گفتین بعضی حروف همصدا هستن. یعنی چی دقیقاً؟دختر من همیشه قاطی میکنم.
در الفبای فارسی برخی حروف آوای مشابه دارند، اما شکل نوشتاری متفاوت. در مقاله تلاش شده است این موضوع در قالب مثالها روشن گردد تا مخاطب با دقت بیشتری تفاوتها را درک کند.
سلام وقتتون بخیر
خیلی مقاله عالی و جامعی بود
سلام، وقت شما هم بخیر ، خیلی ممنون از لطف و نظر ارزشمندتون، خوشحالم که مقاله براتون مفید بوده.