برگه هدایت تحصیلی را باز میکنید. روبهروی رشته تجربی نوشته شده بله – ب، اما دوستتان با نمرهای نزدیک به شما بله – الف گرفته است. اولین فکری که به ذهن میرسد معمولا این است که یعنی من نمیتوانم تجربی بخوانم؟ اما باید گفت نه لزوما چنین برداشتی درست نیست.
اولویت ب به معنی مردود شدن در یک رشته نیست. حرفهای الف و ب بیشتر از آنکه درباره خوب یا ضعیف بودن دانشآموز باشند ترتیب ثبتنام او را نشان میدهند. دانشآموز دارای اولویت الف زودتر ثبتنام میکند و دانشآموز اولویت ب پس از پایان مهلت گروه الف و در صورت باقی ماندن ظرفیت مدارس امکان ثبتنام خواهد داشت.
اولویت الف هدایت تحصیلی چیست؟
اولویت الف هدایت تحصیلی یعنی دانشآموز برای ثبتنام در رشته یا زمینه مورد نظر در گروه اول قرار گرفته است. مدارس ابتدا باید ظرفیت خود را به دانشآموزانی اختصاص دهند که برای آن رشته اولویت الف دارند.
مثلا یک دبیرستان در رشته علوم تجربی ۶۰ صندلی دارد. دانشآموزانی که در نمونبرگ خود برای تجربی عبارت بله – الف دریافت کردهاند در مهلت اول به مدرسه مراجعه میکنند. تا زمانی که بازه ثبتنام این گروه تمام نشده مدرسه معمولا نمیتواند صندلیهای همان رشته را در اختیار متقاضیان اولویت ب قرار دهد.
اولویت الف البته یک چک سفیدامضا نیست. ثبتنام همچنان به مواردی مانند ظرفیت مدرسه، محدوده جغرافیایی، ضوابط مدرسه مقصد و مراجعه در زمان تعیینشده وابسته است. یعنی داشتن الف یعنی جلوتر بودن در صف بوده و به این معنی نیست که بتوان ثبتنام را تا هر زمانی عقب انداخت.
دانشآموز دارای اولویت الف چه کاری باید انجام دهد؟
اگر الف شدهاید بهتر است این سه مرحله را بدون تأخیر انجام دهید:
- نمونبرگ هدایت تحصیلی را از حساب کاربری خود در مایمدیو بررسی کنید.
- پیشثبتنام پایه دهم را در بازه اعلامشده انجام دهید.
- برای تکمیل ثبتنام و تحویل مدارک به مدرسه مقصد مراجعه کنید.
برای سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ نمایش نمونبرگها در مایمدیو از ۲۵ تیر ۱۴۰۵ اعلام شده است. در جدول زمانبندی کشوری، ثبتنام دانشآموزان اولویت الف از ۲۷ تیر تا ۱۰ مرداد و ثبتنام گروه ب از ۱۱ مرداد تا پایان شهریور پیشبینی شده است. اعلام اداره آموزشوپرورش منطقه و مدرسه محل تحصیل را نیز باید بررسی کرد چون جزئیات اجرایی ممکن است در مناطق مختلف اندکی تفاوت داشته باشد.
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
الویت ب هدایت تحصیلی چیست؟
اولویت ب یعنی دانشآموز شرایط اولیه ورود به رشته را دارد اما در صف ثبتنام بعد از دانشآموزان اولویت الف قرار گرفته است.
اولویت ب را نباید معادل شکست تحصیلی، نامناسب بودن کامل رشته یا ضعیف بودن دانشآموز دانست. موضوع اصلی رقابت بر سر ظرفیت موجود در منطقه است. بعد از پایان ثبتنام گروه الف صندلیهای خالی هر رشته و مدرسه به متقاضیان اولویت ب اختصاص داده میشود.
بگذارید با یک مثال موضوع را برای شما باز کنیم تا به راحتی بتوانید تفاوت الف و ب را درک کنید. نیما برای رشته تجربی بله – ب گرفته است. مدرسه نزدیک خانه او پس از ثبتنام گروه الف دیگر ظرفیت ندارد. این اتفاق به معنای حذف تجربی از مسیر نیما نیست. او میتواند ظرفیت مدارس دیگر منطقه را پیگیری کند. گاهی چند خیابان آنطرفتر مدرسهای هنوز جای خالی دارد. انتخاب رشته نهم کمی شبیه پیدا کردن صندلی در قطاری شلوغ است؛ بلیت دارید اما شاید لازم باشد واگن دیگری را بررسی کنید.
مقایسه اولویت الف و ب هدایت تحصیلی
| نتیجه درجشده در برگه | مفهوم ساده | وضعیت ثبتنام |
| بله – الف | شرایط ورود به رشته را دارید و در گروه نخست ثبتنام هستید | ثبتنام در بازه اول |
| بله – ب | شرایط اولیه رشته را دارید، اما نوبت ثبتنام شما پس از گروه الف است | ثبتنام با توجه به ظرفیت باقیمانده |
| خیر یا خط تیره | حدنصاب علمی لازم برای رشته احراز نشده است | ابتدا باید موضوع تعیین رشته مجدد پیگیری شود |
طبق توضیح مسئولان آموزشوپرورش بله نشان میدهد دانشآموز حداقل شرایط ورود به رشته را کسب کرده است. اولویت الف نوبت اول ثبتنام و اولویت ب مرحله انتظار برای ظرفیت باقیمانده محسوب میشود. خط تیره نیز معمولا به معنای احراز نشدن حداقل شرایط علمی سهساله است. بعد از آنکه از دیدن حرف ب ناامید شوید کلمه قبل از آن را بخوانید. بله – ب با خیر زمین تا آسمان فرق دارد.
تفاوت اولویت الف و ب هدایت تحصیلی دقیقا چیست؟
فرق اصلی را میتوان در یک جمله خلاصه کرد که بالاتر هم توضیحات مفصل آن را دادیم:
اولویت الف زودتر ثبتنام میکند؛ اولویت ب پس از آن و بر اساس ظرفیت باقیمانده وارد مرحله ثبتنام میشود.
یک اشتباه این است که خانواده تصور میکند اولویت الف یعنی استعداد قطعی و اولویت ب یعنی نداشتن استعداد که این کاملا غلط است. برگه هدایت تحصیلی چنین حکم مطلقی صادر نمیکند. ممکن است دو دانشآموز هر دو حدنصاب رشته را داشته باشند اما به علت امتیاز متفاوت یا محدودیت ظرفیت منطقه یکی الف و دیگری ب دریافت کند.
اولویت الف و ب بر چه اساسی تعیین میشود؟
نتیجه هدایت تحصیلی فقط از معدل کارنامه نهم بیرون نمیآید. عملکرد دانشآموز در سه پایه هفتم، هشتم و نهم، آزمونهای رغبت و توانایی و دیدگاه افراد درگیر در فرایند آموزشی کنار هم قرار میگیرند. منابع رسمی آموزشوپرورش در سال ۱۴۰۵ نیز تأکید کردهاند که تعیین اولویتها صرفا بر اساس معدل پایه نهم انجام نمیشود. بند ب آییننامه هدایت تحصیلی سهم معیارها به این صورت تعریف کرده است:
| عامل مؤثر | سهم از امتیاز هدایت تحصیلی |
| عملکرد و سوابق تحصیلی | ۳۵ درصد |
| آزمونهای مشاورهای، رغبت و توانایی | ۳۰ درصد |
| نظر معلمان | ۱۰ درصد |
| نظر خود دانشآموز | ۱۰ درصد |
| نظر مشاور مدرسه | ۱۰ درصد |
| نظر والدین | ۵ درصد |
بررسی نمرات دروس دوره اول متوسطه با ضرایب مرتبط با هر رشته ۳۵ درصد از امتیاز را تشکیل میدهد و بخش مشاورهای نیز مجموعهای از آزمونها و نظرهای ثبتشده را در بر میگیرد. اما کار اینجا تمام نمیشود. ظرفیت رشته در منطقه نیز اثر جدی دارد.
ممکن است تقاضا برای تجربی در یک منطقه بسیار زیاد باشد در حالی که تعداد کلاس و مدرسه محدود است. در منطقهای دیگر همان دانشآموز با همان وضعیت درسی شاید شانس متفاوتی برای اولویت الف داشته باشد بنابراین مقایسه مستقیم برگه خود با دانشآموزی از شهر، ناحیه یا حتی محدوده آموزشی دیگر چندان دقیق نیست.
آیا معدل بالا اولویت الف را تضمین میکند؟
خیر معدل بالا کمککننده است اما بهتنهایی تضمینکننده اولویت الف نیست. سوابق تحصیلی فقط بخشی از فرایند هدایت تحصیلی است. اما رتبه دانشآموز میان متقاضیان همان رشته و ظرفیت پیشبینیشده منطقه نیز میتواند در اولویت ثبتنام اثر بگذارد. به همین دلیل ممکن است دانشآموزی معدل خوبی داشته باشد و برای یک رشته پرتقاضا اولویت ب دریافت کند.
مثلا ۲۰۰ دانشآموز حدنصاب تجربی را کسب کردهاند اما ظرفیت اولیه منطقه ۱۲۰ نفر است. همه ۲۰۰ نفر لزوما دانشآموزان ضعیفی نیستند فقط صندلیها کمتر از تعداد متقاضیان است.
آیا اولویت ب یعنی نمیتوانم در رشته مورد علاقهام ثبتنام کنم؟
اولویت ب یعنی باید تا شروع مرحله ثبتنام گروه ب صبر کنید و ظرفیت مدارس را پیگیری کنید. در سال تحصیلی ۱۴۰۵- ۱۴۰۶، ظرفیتهای باقیمانده رشتهها و مدارس از ۱۱ مرداد در اختیار دانشآموزان اولویت ب قرار میگیرد. بنابراین دانشآموز این گروه نباید فقط منتظر تماس یک مدرسه بماند.
پیگیری از مدرسه مبدا، مشاور، اداره آموزشوپرورش منطقه و چند مدرسه مقصد احتمال پیدا کردن ظرفیت را بیشتر میکند. ثبتنام اولویت ب این مسیر را بروید
ابتدا فهرستی از مدارس ارائهدهنده رشته مورد نظر تهیه کنید. فقط یک مدرسه را هدف نگیرید. ظرفیتها ثابت نمیمانند ممکن است دانشآموزی که در مدرسهای پیشثبتنام کرده جای دیگری ثبتنام قطعی انجام دهد و یک صندلی آزاد شود.
بعد با مشاور مدرسه مبدا صحبت کنید. مشاوران معمولا از وضعیت کلی رشتهها و مدارس منطقه اطلاعات دقیقتری دارند.
در مرحله سوم زمان شروع ثبتنام اولویت ب را جدی بگیرید. مراجعه چند هفته دیرتر میتواند انتخابها را محدود کند.
آیا میتوان اولویت ب را به الف تبدیل کرد؟
در حالت عادی تبدیل مستقیم اولویت ب به الف امکانپذیر نیست. اولویت ب به این معنا است که شرایط رشته احراز شده اما دانشآموز در گروه دوم ثبتنام قرار گرفته است. آزمون تعیین رشته نیز برای بالا بردن ب به الف طراحی نشده؛ این آزمون بیشتر برای دانشآموزی است که حدنصاب علمی رشته را به دست نیاورده است.
مسئولان مشاوره آموزشوپرورش نیز تصریح کردهاند که با برگزاری آزمون، اولویت ب به الف تبدیل نمیشود. ممکن است اشتباهی در ثبت نمره، اطلاعات آزمون یا پرونده دانشآموز رخ داده باشد. در چنین شرایطی موضوع باید از مسیر مدرسه و اداره آموزشوپرورش منطقه بررسی شود. این با درخواست ساده الف کردن اولویت فرق دارد در واقع شما خواهان اصلاح یک خطای احتمالی هستید.
آیا میتوان با وجود اولویت الف، رشته دارای اولویت ب را انتخاب کرد؟
ممکن است دانشآموز برای رشته ریاضی اولویت الف و برای علوم انسانی اولویت ب داشته باشد، اما خودش انسانی را بیشتر دوست داشته باشد. آیا مجبور است ریاضی بخواند؟
خیر برگه هدایت تحصیلی قرار نیست علاقه و انتخاب دانشآموز را بهطور کامل حذف کند. ثبتنام در رشته اولویت ب پس از پایان مرحله ثبتنام گروه الف و در صورت وجود ظرفیت انجام میشود. معاون آموزش متوسطه وزارت آموزشوپرورش نیز توضیح داده است که دانشآموزان پس از پایان مرحله اول میتوانند ثبتنام در اولویتهای بعدی خود را پیگیری کنند.
انتخاب رشته دارای اولویت ب ممکن است اما ریسک ظرفیت دارد. خانواده باید این ریسک را آگاهانه بپذیرد و همزمان چند مدرسه را بررسی کند.
زمان ثبتنام اولویت ب در سال ۱۴۰۵ چه موقع است؟
بر اساس جدول اعلامشده برای سال تحصیلی ۱۴۰۵–۱۴۰۶، ثبتنام اولویت ب از ۱۱ مرداد آغاز میشود و تا ۳۱ شهریور ادامه دارد. اطلاعیه منطقه و مدرسه مقصد باید ملاک نهایی اقدام قرار گیرد.
دیدن اولویت ب شاید در نگاه اول خوشایند نباشد، بهخصوص وقتی دانشآموز ماهها برای یک رشته برنامهریزی کرده است اما ب به معنی بسته شدن در نیست؛ بیشتر شبیه نوبت دوم ورود است.
فرق اولویت الف و ب هدایت تحصیلی در ترتیب و شرایط ثبتنام خلاصه میشود. هر دو گروه میتوانند حداقل صلاحیت رشته را داشته باشند اما گروه الف زودتر وارد فرایند ثبتنام میشود و گروه ب باید ظرفیتهای باقیمانده را دنبال کند.
سؤالات متداول
خیر اگر مقابل رشته عبارت بله – ب درج شده باشد حداقل شرایط رشته را دارید؛ اما ثبتنام شما پس از دانشآموزان اولویت الف و با توجه به ظرفیت باقیمانده انجام میشود.
بله مشروط بر اینکه در برگه برای تجربی بله – ب درج شده باشد و پس از ثبتنام گروه الف در یکی از مدارس منطقه ظرفیت خالی وجود داشته باشد.
اولویت الف شانس و تقدم ثبتنام را افزایش میدهد اما دانشآموز باید در مهلت مقرر مراجعه کند و ضوابط مدرسه مقصد را نیز داشته باشد.
تبدیل مستقیم ب به الف معمولا امکانپذیر نیست. فقط در صورت وجود خطای ثبت اطلاعات یا نمرات میتوان درخواست بررسی و اصلاح پرونده را از طریق مدرسه و آموزشوپرورش منطقه پیگیری کرد.
امتحان تعیین رشته مجدد برای کسب حدنصاب علمی رشته است نه تبدیل ب به الف. دانشآموزانی که از این مسیر شرایط رشته را به دست میآورند معمولا با توجه به ظرفیت در گروه ب قرار میگیرند.
معدل و سوابق تحصیلی نقش دارند اما تنها معیار نیستند. نمرات سه پایه، آزمونهای رغبت و توانایی، نظر معلمان، والدین، مشاور، خود دانشآموز و ظرفیت منطقه در نتیجه اثر میگذارند.
