روز جهانی کودک هر سال در ۲۰ نوامبر برگزار میشود. این تاریخ با روز ملی کودک در ایران که ۱۶ مهر است متفاوت است. در سال ۱۴۰۵، ۲۰ نوامبر مصادف میشود با جمعه ۲۹ آبان که این روز روز جهانی کودک نامیده میشود.
البته این تاریخ شمسی هر سال تغییر میکند چون تاریخ میلادی ۲۰ نوامبر با تقویم شمسی انطباق ندارد. 20 November هر ساله به عنوان روز کودک شناخته میشود که این تاریخ از ۱۹۵۴ تاکنون تغییر نکرده است.
تفاوت روز جهانی کودک و روز ملی کودک ایران چیست؟
روز جهانی کودک یکی از سردرگمکنندهترین روزهای جهانی در ایران است زیرا اکثر افراد فکر میکنند فقط یک تاریخ برای این روز وجود دارد در حالی که سه مناسبت جداگانه برای این روز تعریف میشود. روز ملی کودک ایران که ۱۶ مهر برگزار میشود، روز جهانی کودک سازمان ملل (World Children’s Day) که هر سال ۲۰ نوامبر است، و International Children’s Day که در برخی کشورها عمدتا اروپای شرقی و آسیا اول ژوئن جشن گرفته میشود.
این تفاوت به قطعنامه ۱۹۵۴ سازمان ملل برمیگردد. آن قطعنامه به هر کشور اجازه داد تاریخی متناسب با شرایط خود برای روز کودک انتخاب کند. ایران ۱۶ مهر را انتخاب کرد؛ یعنی روز ملی کودک ایران و World Children’s Day دو مناسبت مجزا هستند.
اولین نفری باشید که از اخبار و اطلاعیههای مرتبط با پایه تحصیلیتان باخبر میشود!
روز جهانی کودک چیست؟
World Children’s Day مناسبتی است که سازمان ملل و یونیسف هر ساله در ۲۰ نوامبر برگزار میکنند. محور اصلی آن حقوق، رفاه، آموزش، امنیت و شاید مهمتر از همه شنیدهشدن صدای کودکان است.
یونیسف این روز را روز جهانی اقدام برای کودکان، توسط کودکان معرفی میکند. این مناسبت از سمت یونیسف صرفا درباره کودکان نیست بلکه درباره دادن صدا و نقش به خودشان است.
چرا ۲۰ نوامبر روز جهانی کودک است؟
سه تاریخ این روز را ساختند:
- ۱۹۵۴ مجمع عمومی سازمان ملل ایجاد Universal Children’s Day را توصیه کرد.
- ۲۰ نوامبر ۱۹۵۹ اعلامیه حقوق کودک به تصویب رسید.
- ۲۰ نوامبر ۱۹۸۹ کنوانسیون حقوق کودک تصویب شد.
همین تکرار تاریخ است که ۲۰ نوامبر را تثبیت کرد. دو سند مهم تاریخ حقوق کودک هر دو در همین روز تصویب شدند.
تاریخچه روز جهانی کودک
بعد از جنگ جهانی دوم دنیا با حجمی از کودکان آسیبدیده، آواره و محروم از آموزش روبرو بود. جنبش حقوق کودک قبل از جنگ هم وجود داشت اعلامیه ژنو در ۱۹۲۴ اولین سند بینالمللی در این زمینه بود اما تاریخ واقعی این روز به دوران پس از جنگ تعلق دارد.
وقتی در ۱۹۵۹ اعلامیه حقوق کودک تصویب شد ۱۰ اصل داشت. سی سال بعد کنوانسیون ۱۹۸۹ این اصول را به یک سند الزامآور حقوقی تبدیل کرد؛ سندی که ۵۴ ماده دارد و امروز تقریبا تمام کشورهای جهان آن را تصویب کردهاند. آمریکا یکی از معدود استثناهاست.
یونیسف که از ۱۹۴۶ فعال است تبدیل به نهاد اصلی پیگیری این حقوق شد. امروز World Children’s Day نه فقط یک مناسبت تقویمی که یک فرصت گزارشدهی جهانی از وضعیت کودکان است.
هدف از روز جهانی کودک چیست؟
کنوانسیون حقوق کودک (۱۹۸۹) چهار دسته حق اصلی تعریف میکند که این مناسبت حول آنها شکل میگیرد:
- حق زندگی و رشد پایهایترین حق
- حق آموزش هر کودک، در هر کجا
- حق سلامت دسترسی به مراقبت و درمان
- حق بازی نه لوکس، بلکه ضرورت رشد
- حق امنیت حمایت در برابر خشونت، استثمار و آزار
- عدم تبعیض همه کودکان یکسان
- حق خانواده زندگی در محیط امن خانوادگی
- حق اظهار نظر درباره موضوعاتی که به خودشان مربوط است
- شنیدهشدن صدا نه فقط حرف زدن، بلکه واقعا شنیده شدن
این آخری در سالهای اخیر وزن بیشتری پیدا کرده است. یونیسف صراحتا میگوید که بزرگترین چالش این نیست که کودکان حرف نمیزنند؛ این است که بزرگسالان گوش نمیدهند.
با توجه به رسالت ما در مدارس سلام، کودک در مرکز فرایند یادگیری قرار دارد نه فقط بهعنوان دانشآموز بلکه بهعنوان انسانی با حقوق، صدا و کرامت و در این خصوص اگر بخواهیم حقوق کودک را برای خود کودک توضیح بدهیم باید بگوییم:
تو حق داری درس بخوانی، بازی کنی و سالم باشی. کسی نمیتواند به تو آسیب بزند. نظر تو مهم است وقتی درباره زندگی خودت حرف میزنی، بزرگترها باید گوش بدهند. این حقوق مال تو است، نه جایزهای که باید برایش کار کنی.
در مدرسه هم همینطور است. کلاس جایی نیست که فقط باید حرف بزنند و تو گوش بدهی. کلاس جایی است که سؤال تو ارزش دارد، اشتباه تو بخشی از یادگیری است و احساس تو مهمتر از نمره توست.
روز جهانی کودک را در خانه چگونه جشن بگیریم؟
هدف روز جهانی کودک خرید هدیه نیست. اختصاص زمان واقعی، دادن حق انتخاب و واقعا شنیدن کودک اینها برای کودک شما معنادارتر از هر موضوعی هستند. چند ایده برای شما در خصوص این روز شامل موارد زیر است:
- انتخاب با خود کودک: برنامه روز را او تعیین کند، نه والدین
- گردش کوتاه به جایی که کودک میخواهد: نه مقصدی که بزرگترها مناسب میدانند
- آشپزی مشترک: کودک انتخاب کند چه بپزند
- کتابخوانی: کتابی که خودش انتخاب کرده
- یک گفتوگوی واقعی: امسال در مدرسه چه چیزی برات سخت بود؟ نه سؤالهای معمول
- بازی خانوادگی: بدون موبایل، بدون صفحه نمایش
- ساخت کاردستی: چیزی که کودک ایدهاش را دارد
روز کودک در کشورهای مختلف چه تاریخی است؟
- ۲۰ نوامبر World Children’s Day، مناسبت رسمی سازمان ملل
- ۱ ژوئن International Children’s Day که در تعدادی از کشورها، بهخصوص کشورهای اروپای شرقی و آسیایی، برگزار میشود.
- تاریخهای ملی خیلی از کشورها تاریخ خودشان را دارند؛ ایران ۱۶ مهر، ژاپن ۵ ماه مه، هندوستان ۱۴ نوامبر.
قطعنامه ۱۹۵۴ اساسا به کشورها اجازه داد مناسبت راان تاریخی که با شرایط فرهنگیشان بیشتر سازگار است برگزار کنند. همین است که گاهی در گوگل چند تاریخ مختلف برای روز کودک میبینید.
شعار روز جهانی کودک ۱۴۰۵ چیست؟
پیام محوری یونیسف در سالهای اخیر بر این جمله تأکید داشته است:
Listen to children, stand up for the rights of every child, every day
برای سال ۲۰۲۶ یونیسف معمولا شعار رسمی را چند ماه قبل از نوامبر اعلام میکند. اگر UNICEF تا اوایل آبان ۱۴۰۵ تم جدیدی منتشر کند این بخش بهروز میشود. تا آن زمان، ادعایی درباره شعار رسمی ۲۰۲۶ نمیتوان کرد.
نتیجهگیری
روز ملی کودک ایران (۱۶ مهر) تصمیم داخلی ایران و World Children’s Day (۲۰ نوامبر) تصمیم سازمان ملل است. هر دو درباره حقوق کودک حرف میزنند، اما منشأ، تاریخچه و برگزارکنندهشان متفاوت است.
در ایران هفتهای به نام هفته ملی کودک هم وجود دارد که از ۱۶ مهر شروع میشود. این هم گاهی با روز جهانی کودک اشتباه گرفته میشود.
پس سه مناسبت جداگانه برای این روز وجود دارد ۱۶ مهر (ملی ایران)، ۱ ژوئن (بینالملل در بعضی کشورها)، ۲۰ نوامبر (سازمان ملل) که روزهای کودک نامیده میشوند.
سوالات متداول
روز جهانی کودک ۱۴۰۵ برابر با ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ است.
در سال ۱۴۰۵، ۲۹ آبان است.
۲۰ نوامبر هر سال این تاریخ ثابت است.
۱۶ مهر روز ملی کودک در ایران است که با روز جهانی کودک (۲۰ نوامبر) متفاوت است.
چون در ۲۰ نوامبر ۱۹۵۹ اعلامیه حقوق کودک، و در ۲۰ نوامبر ۱۹۸۹ کنوانسیون حقوق کودک به تصویب رسید. این تکرار تاریخ بود که این روز را ماندگار کرد.
ترویج حقوق، رفاه و مهمتر از همه شنیدهشدن صدای کودکان در سطح جهانی است.
